۰۱/آذر/۱۴۰۵ | ۱۹:۴۴
۱۵ شهرک تخصصی کشاورزی برای جذب سرمایه‌گذار ایجاد می‌شود آخرین خبر از زمان واریز سود سهام عدالت طرح نظارتی ویژه حراج جمعه سیاه ترافیک سنگین در آزادراه قزوین–کرج–تهران اختصاص ۸.۵ همت به تامین مسکن دهک‌های یک تا چهار سرشماری مجازی تا ۵ آذر تمدید شد ۱.۵ میلیون تن گندم به دولت تحویل نشد/ خرید تضمینی گندم به ۱۱ میلیون تن رسید هشدار نارنجی برای ۳ استان؛ بارش شدید باران و برف در راه است جزئیات ثبت‌نام، خرید و انتقال وجه با «کیف پول ایران» آغاز دوره جدید عرضه و تقاضا اعتباری گواهی اسقاط خودرو از امروز واردات بنزین امسال به صفر می رسد حقوق آبان نیرو‌های شرکتی در ۳ دستگاه مستقیم به حسابشان واریز شد صیدی: ابزارهای مالی نفت به‌زودی در بورس انرژی معامله می‌شوند ۴۰ همت سود به حساب سهامداران واریز شد برآورد ۸۵ هزار تومانی وزارت جهاد کشاورزی از نرخ جدید گندم برخورد قانونی با تخلفات قیمت‌گذاری و توزیع تخم‌مرغ سازمان غذا و دارو: اولویت خرید تجهیزات پزشکی با تولید داخلی است کریدور برق خزر تا بالکان؛ مسیر جدید انتقال انرژی پاک به اروپا قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 1405/09/01 فعال‌سازی مجدد دسترسی استان‌ها به سامانه تأیید ضمانت‌نامه‌های بانکی تامین اعتبار کامل 2083 پروژه امسال در طرح نشان‌دار کردن مالیات بازار تایر پس از حذف قیمت‌گذاری دستوری چه می‌شود؟ کمبود سم، گندم ایران را از خودکفایی دور می‌کند؟ شیوه جدید پرداخت حق بیمه شخص ثالث خودرو علت صدای انفجار در کرج چه بود؟ مترو و اتوبوس رایگان ماند سرمربی شمس‌آذر اخراج شد شرایط پیش فروش سایپا آذر ۱۴۰۵ موسویان: امنیت خلیج فارس باید یک منفعت مشترک بین‌المللی در نظر گرفته شود باران و باد شدید در نقاط مختلف استان تهران قیمت طلا امروز یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ / طلا، سکه و پارسیان امروز چقدر قیمت خوردند؟ سایت‌های سلامت وابسته به مناطق آزاد در مجاورت فرودگاه‌های بین‌المللی ایجاد شود بورد: نفت در بورس عرضه می‌شود تأخیر در تحویل خودرو چقدر با شرایط فعلی جنگی کشور مرتبط است؟ جلسه شورای هماهنگی مجلس درباره بودجه 1406 انهدام بیستمین پهپاد MQ-1 آمریکایی در شرق تنگه هرمز دو عامل مهم در تعیین «شهریه» پیش‌دبستانی‌ها هشدار نارنجی برای شمال غرب کشور / وقوع رگبار نسبتا شدید باران تورم نقطه‌ای تولیدکننده به 120.9 درصد رسید مصرف 60 درصد گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء گزارش حسابرسی شورای شهر تهران تایید شد چرا اتوبوس‌های برقی دیر به تهران رسیدند؟ بازنشستگان تأمین اجتماعی برای بیمه تکمیلی کجا ثبت‌نام کنند؟ ریزش طلا و بیت‌کوین برای تتر تهدیدکننده شد ثبت‌نام 270 هزار نیروی شرکتی برای دریافت مستقیم حقوق جهش 40 هزار واحدی شاخص بورس در 15 دقیقه ابتدایی معاملات خروج ۴.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بورس ورود دو موج بارشی جدید به کشور طی امروز و چهارشنبه/ وزش باد شدید در انتظار تهران زنگ خطر گاز برای زمستان/کسری به ۴۳۰ میلیون مترمعکب رسید سرنوشت افزایش تعداد نمایندگان مجلس به کجا رسید؟ هشدار بارش برف و باران در 10 استان جمع‌آوری کارت‌های آزاد جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد اعمال محدودیت‌های برق از اول آذر رشد ۲.۳ درصدی بخش کشاورزی با وجود شرایط سخت تحمیلی / ثبت صادرات ۳ میلیارد دلاری ۲ هزار واحد نهضت ملی مسکن در سهند طی ۸ ماه حذف شد ورود موج جدید بارش‌ها به کشور از یکشنبه؛ تشدید آلودگی هوا در ۴ استان ورود موج جدید بارشی به کشور از اول آذر ترافیک سنگین در چند محور مواصلاتی منتهی به تهران راه‌آهن چابهار - زاهدان؛ طلوع افق پیشرفت در قلب مکران وابستگی ۷۰ درصد تولید برق به گاز هشدار شرکت ملی گاز درباره رشد مصرف خانگی؛ احتمال قطع گاز در برخی استان‌ها جزییات ثبت نام اطلس بدون قرعه کشی + شرایط مشارکت در تولید سایپا قیمت جدید کودهای پایه کشاورزی اعلام شد واریز یارانه نقدی دهک‌های ۴ تا ۹ اطلاعیه توانیر درباره اعمال محدودیت‌های برق ناشی از محدودیت در تامین سوخت نیروگاه‌ها کمتر از ۵ درصد حقوق دولتی به بخش معدن بازمی‌گردد تشدید نظارت بر کیفیت تجهیزات وارداتی نیروگاه‌های خورشیدی کاهش ۳۳ درصدی تولید خودرو در ۷ ماهه سال پرداخت وام ۱.۲ میلیارد تومانی به متقاضیان تاکسی برقی صدور بیمه شخص ثالث خودروهای نوشماره منوط به پرداخت کامل حق بیمه شد امروز؛ آخرین فرصت صاحبان مشاغل برای تعیین تکلیف مالیات عملکرد ۱۴۰۴ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر انشعابی به ۱۵ هزار مگاوات می‌رسد مصوبه ساخت آزادراه ۲۸ همتی کنارگذر پاکدشت ابلاغ شد قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + جدول حداقل دستمزد کارگران چگونه تعیین خواهد شد؟ قبض سنگین و قطع چند هفته‌ای در انتظار پرمصرف‌های برق وضعیت بورس امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ بازسازی اقتصادی باید بر حفظ اشتغال و احیای بنگاه‌ها متمرکز شود/ بهبود اقتصاد در گرو عبور از روزمرگی است چادرملو و شرکت‌های تابعه در کانون توجه مقامات و مدیران ارشد زنجیره فولاد در ایران متافو ذخایر سد‌های تهران به ۳۶۴ میلیون مترمکعب رسید پایان دریافت حق بیمه هنگام ثبت‌ نام خودروی صفر از اول آذر نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳.۶۵ درصد رسید؛ عقب‌نشینی آرام از اوج؟ پزشکیان: برق و گاز صنایع باید آخرین بخش در اولویت قطع انرژی باشد وزیر اقتصاد: موانع حقوقی آزادسازی سهام عدالت رفع شد قیمت دلار امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ باید از ظرفیت‌های سرزمینی در شرایط تحریم و پساجنگ حداکثر استفاده را ببریم جمع‌آوری کارت‌ سوخت جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد پنج خواسته رییس سازمان بورس از رییس جمهور اصلاح سبد سرمایه‌گذاری مهم‌ترین تصمیم راهبردی شستا است همتی: بازار پول و سرمایه دو حوزه مستقل و رقیب یکدیگر نیستند قیمت جهانی طلا امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ کوچک‌ترهای بورس، مورد اقبال بازار سقوط سنگین بورس‌های جهان؛ ۹ تریلیون دلار از بین رفت ورود ۹۸ همت پول حقیقی به بورس از ابتدای سال تورم ژاپن برای دومین ماه متوالی بالاتر از هدف بانک مرکزی ماند اصلاح استوری در اینستاگرام ممکن شد دو مورد جدید در کسورات بازنشستگی؛ حقوق هنگام بازنشستگی افزایش می‌یابد اصلاح ناترازی انرژی با شوک قیمتی ممکن نیست ارتقای خدمات بیمه تکمیلی بازنشستگان با افزایش 70 درصدی سقف پوشش‌ افزایش ملایم قیمت نفت در بازار جهانی کاهش صادرات سیب و پرتقال، مشکل امسال باغداران مرغ‌های بالای ۲ کیلوگرم از اول دی‌ماه به‌صورت کامل عرضه نمی‌شوند قیمت روغن موتور آزاد شد خبر جدید درباره پرداخت حقوق آبانماه بازنشستگان تأمین اجتماعی+ زمان و جزییات همراهی ۴۳۰ هزار مؤدی مالیاتی و تامین اعتبار کامل ۱۶۵۰ پروژه تا ۲۶ آبان اعلام مبلغ بیمه تکمیلی بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵+ جزییات شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد قیمت جهانی طلا امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ آغاز طرح جدید نوسازی ناوگان؛ عرضه وانت زامیاد EX با تسهیلات ویژه قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول انتقاد بازنشستگان از مدیریت تأمین اجتماعی قیمت دلار و ارز امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ زنگنه: منابع حاصل از مولدسازی باید به دستگاه‌های واگذارکننده بازگردد بازدید معاون وزیر صمت و مدیرکل حوزه وزارتی از غرفه چادرملو در نمایشگاه ایران متافو مولدسازی املاک دولت با ابزارهای جدید بورسی کلید خورد ورود وزارت صمت به تخلفات بازار موبایل؛ بررسی IMEI و گارانتی گوشی‌ها قیمت جهانی نفت امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ سوء‌استفاده فروشندگان جعلی از سیم کارت/مراکز معتبر خرید به زودی معرفی می‌شود رفع مشکل رجیستری گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا در زمان جنگ تولید اوپک حداکثری می‌شود؟ توافق برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرز‌های گمرکی مشترک ایران و افغانستان رئیس کل بیمه مرکزی: دریافت اسناد کاغذی بیمه از اول آذر حذف می‌شود وزیر اقتصاد: دوره تاب‌آوری به پایان می‌رسد؛ فصل ساخت اقتصاد ایران آغاز می‌شود تحویل ۶۳۰ دستگاه پارس‌نوآ زودتر از موعد مقرر؛ تداوم فرآیند واگذاری خودروها به مشتریان توقف ۱۷۰ کامیون صادراتی در مرز عراق رفع شد مخالفت با انتقال دبیرخانه مشاغل سخت به تأمین اجتماعی دارایی‌های دولت و بانک‌ها در قالب توکن عرضه می شود قیمت دلار امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ خرید اعتباری؛ راهکار خانوارها برای جبران کاهش قدرت خرید قیمت آپارتمان در شرق تهران؛ هفت‌حوض و پیروزی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول مهاجرانی: افزایش حقوق ظرف ۶ ماه با تورم خنثی می‌شود همتی: محدودیت‌های ارزی و تجاری ابزار جنگ اقتصادی آمریکاست قیمت جهانی نفت امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ فردا آخرین مهلت ثبت نام جاماندگان افزایش کالابرگ وام نوسازی خودرو از ۵۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومان تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت

سند ۲۵ ساله ایران و چین؛ از رویای ۴۰۰ میلیارد دلاری تا نقشه عمل واقع‌گرایانه

سند ۲۵ ساله همکاری ایران و چین، از جمله دستاورد‌های سیاسی مهم تهران در برابر فشار‌های بین‌المللی، با وعده سرمایه‌گذاری ۴۰۰ میلیارد دلاری چینی‌ها مشهور شد اما واقعیت اقتصادی آن هنوز فراتر از تفاهم‌نامه‌های راهبردی و پروژه‌های پراکنده نرفته است.
سند ۲۵ ساله ایران و چین؛ از رویای ۴۰۰ میلیارد دلاری تا نقشه عمل واقع‌گرایانه
کد خبر:۴۰۲۸۰

اقتصاد معاصر-محسن فاطمی، کارشناس ارشد اقتصاد: سند ۲۵ ساله همکاری ایران و چین از نظر سیاسی که هم در شکستن فضای فشار و تحریم و هم در ارسال این پیام که تهران در معماری نظم جدید جهانی بر «شراکت‌های بلندمدت آسیایی» حساب باز کرده، یک دستاورد مهم برای جمهوری اسلامی است. این دستاورد سیاسی زمانی در اقتصاد واقعی ایران دیده می‌شود که به پروژه‌های مشخص، ارقام قابل‌ ردگیری و قراردادهای اجرایی تبدیل شود. اگر هدف استفاده از ظرفیت چین برای سرمایه‌گذاری در انرژی، زیرساخت، حمل‌ونقل و اقتصاد دیجیتال است، باید این سند هرچه زودتر از سطح نمادین به یک نقشه عملی واقع‌گرایانه تبدیل شود.

از امضای پر سر و صدا تا اجرای کم‌سر و صدا

سند ۲۵ ساله در فروردین‌ماه ۱۴۰۰ در تهران میان وزرای خارجه دو کشور امضا شد و عنوان «برنامه همکاری جامع راهبردی» را به خود گرفت که ادامه منطقی سطح «شراکت جامع استراتژیک» در سفر شی جین‌پینگ، رئیس جمهور چین به تهران در سال ۱۳۹۴ بود. در سطح رسانه‌ای، این سند چارچوبی برای توسعه روابط در حوزه‌های انرژی، زیرساخت، فناوری، حمل‌ونقل، بنادر و حتی همکاری‌های فرهنگی معرفی شد.
پیش از امضا، انتشار پیش‌نویس در رسانه‌های بین‌المللی و برخی گزارش‌های تحلیلی روایت معروف «سرمایه‌گذاری ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلاری چین در ایران طی ۲۵ سال» را شکل داد؛ عددی که قرار بود عمدتا در نفت، گاز، پتروشیمی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل هزینه شود. هرچند از ابتدا روشن بود این رقم، تعهد قطعی نیست و بیشتر سقف بالقوه در یک سناریوی بسیار خوش‌بینانه است اما در افکار عمومی و بخشی از فضای سیاست‌گذاری، انتظار جهش ناگهانی سرمایه‌گذاری ایجاد شد.

در بهمن‌ماه ۱۴۰۰، وزرای خارجه دو کشور اعلام کردند که «اجرای سند ۲۵ ساله وارد مرحله عملیاتی شده است.» با این حال، ارزیابی‌های مستقل در سال‌های بعد نشان می‌دهد که پیشرفت عینی محدود بوده و عمدتا در سطح تفاهم‌نامه‌ها، گفت‌وگوهای راهبردی و چند پروژه پراکنده باقی مانده و هنوز یک «فهرست شفاف از پروژه‌ها، ارقام سرمایه‌گذاری و تقویم زمانی» در دسترس نیست.

رویای ۴۰۰ میلیارد دلاری کجا با واقعیت برخورد می‌کند؟

بخش مهمی از فاصله میان انتظار و واقعیت به ماهیت خود سند برمی‌گردد. سند ۲۵ ساله نه قرارداد سرمایه‌گذاری، بلکه یک تفاهم‌نامه راهبردی است. این سند چارچوبی برای جهت‌گیری‌ها، حوزه‌های همکاری و سطوح تعامل ترسیم می‌کند اما جزئیات پروژه، مدل‌های تامین مالی و ساختارهای حقوقی را به مذاکرات بعدی و آماده‌سازی طرفین واگذار کرده است. در کنار این ویژگی ذاتی، چند عامل عینی نظیر «تداوم تحریم‌های ثانویه و ریسک بالای همکاری مالی با ایران برای بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ چینی»، «رویکرد متوازن چین در خلیج فارس و هم‌زمان با ایران که می‌تواند روابط بسیار فعال‌تری در حوزه تجارت و سرمایه‌گذاری با عربستان، امارات و سایر اقتصادهای منطقه داشته باشد و ناچار است توازن منافع خود را مدیریت کند»، همچنین «کمبود پروژه‌های آماده و بانک‌پذیر از سوی ایران که بسیاری از طرح‌های مطرح‌شده فاقد مطالعات امکان‌سنجی، مدل مالی روشن و چارچوب قراردادی متناسب با استانداردهای سرمایه‌گذار خارجی هستند» و «چالش‌های محیط کسب‌وکار داخلی که پیچیدگی مجوزها، تغییرات مکرر مقررات، ریسک‌های ارزی و ضعف نظام حل اختلاف، همه باعث می‌شود تصمیم‌گیری درباره پروژه‌های بزرگ نیازمند زمان و اطمینان بیشتری باشد»، سرعت عملیاتی شدن سند را محدود کرده است. 

بنابراین، اگر سند ۲۵ ساله صرفا به‌ عنوان «چک آماده ۴۰۰ میلیارد دلاری» دیده شود، نتیجه‌ای جز ناامیدی نخواهد داشت و نقطه تعادل، پذیرش این واقعیت بوده که سند یک ظرفیت بالقوه است که برای بالفعل شدن، به طراحی دقیق پروژه‌ها و اصلاح محدود اما هدفمند در داخل کشور نیاز دارد.

از سند به سبد پروژه؛ چهار محور کلیدی

مسیر تبدیل این چارچوب راهبردی به نتایج ملموس، عبور از سطح کلی‌گویی و رسیدن به یک سبد محدود اما عمیق از پروژه‌های مشخص است. به‌ صورت عملی می‌توان سند ۲۵ ساله را حول چهار محور زیر به برنامه قابل اجرا تبدیل کرد:

انرژی و پتروشیمی: ایران و چین در حوزه انرژی منافع مشترک بلندمدتی دارند. برای استفاده از این هم‌پوشانی، تمرکز بر محورهای نوسازی و ارتقای راندمان پالایشگاه‌های موجود و تکمیل زنجیره ارزش فرآورده‌ها (از خوراک تا محصولات با ارزش افزوده بالاتر)، توسعه میادین نفت و گاز (به‌ ویژه میادین مشترک) با ترکیبی از سرمایه‌گذاری، فناوری حفاری و ازدیاد برداشت، توسعه زنجیره کامل پتروشیمی، از تولید خوراک تا محصولات نهایی، با مشارکت شرکت‌های ایرانی و چینی در قالب جوینت‌ونچر و سرمایه‌گذاری مشترک و تقویت زیرساخت ذخیره‌سازی و صادرات LNG/LPG، با نگاه به بازار شرق آسیا و استفاده از تجربه و ناوگان طرف چینی می‌تواند مفید باشد.

زیرساخت لجستیک؛ ریل، بندر و ترانزیت: همچنین چین در چارچوب ابتکار کمربند و راه به‌ دنبال مسیرهای کوتاه‌تر و امن‌تر برای اتصال به اروپا، آسیای مرکزی و خلیج فارس است و ایران در صورت آماده‌سازی بستر، می‌تواند یکی از مسیرهای اصلی باشد. پروژه‌های اولویت‌دار در این محور می‌تواند شامل تکمیل و ارتقای کریدور ریلی شمال-جنوب (چابهار-زاهدان-رشت-آستارا) و اتصال آن به شبکه ریلی چین و روسیه، توسعه بنادر چابهار، بندرعباس و جاسک به‌ عنوان هاب‌های ترانزیتی با سرمایه‌گذاری مشترک در پایانه‌ها، جرثقیل‌ها، انبارها و مناطق پسکرانه، ایجاد مناطق لجستیکی و صنعتی مشترک در کنار این بنادر و گره‌های ریلی، با مدل‌های BOT ،BOO و جوینت‌ونچر، به‌ گونه‌ای که زنجیره ارزش تولید و صادرات مشترک باشد.

اقتصاد دیجیتال و زیرساخت داده: ظرفیت چین در حوزه زیرساخت دیجیتال، مراکز داده، ۵G، شهر هوشمند و اتوماسیون صنعتی قابل انکار نیست. اگر ایران چارچوب حقوقی روشنی برای حاکمیت داده، امنیت سایبری و مالکیت فناوری تعریف کند، همکاری حوزه‌های توسعه شبکه فیبر نوری سراسری، به‌ ویژه در مسیرهای ترانزیتی و مناطق صنعتی، برای پشتیبانی از تجارت دیجیتال، حمل‌ونقل هوشمند و خدمات ابری، احداث و بهره‌برداری از مراکز داده و زیرساخت ابری برای دولت الکترونیک، خدمات مالی دیجیتال و پلتفرم‌های تجاری، پیاده‌سازی پروژه‌های مشترک در حوزه اینترنت اشیاء صنعتی (IIoT)، اتوماسیون خطوط تولید و مدیریت هوشمند انرژی در شهرک‌های صنعتی منتخب، می‌تواند یکی از موتورهای جدید رشد باشد.  

انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی: چین در سال‌های اخیر یکی از بازیگران اصلی تامین مالی و اجرای پروژه‌های انرژی پاک در جهان از مزارع خورشیدی و بادی تا بهینه‌سازی شبکه‌های برق بوده است. ایران می‌تواند بسته‌ای از پروژه‌های سبز مانند احداث نیروگاه‌های خورشیدی و بادی در مناطق دارای ظرفیت بالا (سیستان و بلوچستان، کرمان، شرق اصفهان و برخی نقاط خراسان)، ارتقای شبکه انتقال و توزیع برق برای کاهش تلفات و ایجاد ظرفیت اتصال تجدیدپذیرها، برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در صنایع انرژی‌بَر و بخش ساختمان، با استفاده از فناوری و تامین مالی مشترک را در چارچوب سند ۲۵ ساله تعریف کند.

پیش‌شرط‌های داخلی؛ بدون اصلاح داخل، سند روی کاغذ می‌ماند

حتی اگر این چهار محور در سطح فنی با طرف چینی مورد توافق قرار گیرد، بدون چند اصلاح کلیدی بهبود محیط کسب‌وکار و نظام مجوزها، شفافیت مالی و قراردادی، تضمین قابل‌ پیش‌بینی حقوق سرمایه‌گذار و  تعریف سهم طرف ایرانی در زنجیره ارزش،  حرکت جدی در داخل رخ نخواهد داد. در ادامه این اصلاحات کلیدی کاهش مراحل و زمان صدور مجوز برای پروژه‌های بزرگ، تعیین یک پنجره واحد برای طرح‌های مشترک و کاستن از تداخل نهادی میان دستگاه‌های مختلف، تنظیم قراردادها با ساختار قیمت‌گذاری، دوره بازگشت سرمایه و تعهدات طرفین به‌ گونه‌ای که قابل ارزیابی کارشناسی باشد. انتشار کلیات این قراردادها برای افزایش اعتماد عمومی و کاهش حاشیه‌های سیاسی و طراحی نظام داوری و حل اختلاف کارآمد، همراه با تضمین‌های محدود و هدفمند دولتی برای پروژه‌های زیربنایی باید باشد تا ریسک سرمایه‌گذار مدیریت شود، بدون آن‌که حاکمیت اقتصادی کشور تضعیف گردد. شرط‌گذاری برای انتقال فناوری، آموزش نیروی انسانی ایرانی، استفاده از پیمانکاران داخلی و توسعه زنجیره تامین بومی تا پروژه‌ها فقط به واردات تجهیزات و حضور پیمانکار خارجی تقلیل پیدا نکنند.

از رویا به واقع‌بینی

سند ۲۵ ساله ایران و چین نه چک آماده ۴۰۰ میلیارد دلاری است و نه صرفا یک بیانیه نمادین؛ این سند یک چارچوب راهبردی است که ظرفیت تبدیل شدن به یکی از ستون‌های مهم روابط اقتصادی-تجاری ایران را دارد؛ به شرطی که با سبد مشخصی از پروژه‌ها، اصلاحات داخلی و دیپلماسی اقتصادی پیگیر همراه شود. اگر ایران بتواند در چهار محور انرژی و پتروشیمی، لجستیک، اقتصاد دیجیتال و انرژی‌های تجدیدپذیر، بسته‌ای از پروژه‌های آماده و قابل دفاع روی میز بگذارد، سند ۲۵ ساله می‌تواند در یک افق چندساله به قراردادهای اجرایی و تغییرات ملموس در اقتصاد ایران منجر شود. در غیر این صورت، خطر این است که سند در حد یک عنوان پرطمطراق باقی بماند و فاصله میان انتظارات و واقعیت را بیشتر کند. انتخاب مسیر دوم نیازمند واقع‌بینی، انجام اصلاحات داخلی و معرفی پروژه‌های قابل‌ اجراست که مطالعات امکان‌سنجی آن‌ها انجام شده و با اهداف کریدوری چین هم‌پوشان هستند.

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ