تحقق «جهش تولید» آری یا نه؟

اقتصاد معاصر-محمدرضا سبزعلیپور، رئیس مرکز تجارت جهانی: قطعا شعار‌ها و نامگذاری‌های هر سال که از جانب مقام معظم رهبری مطرح و مشخص می‌گردد، مسؤولان و دولتمردان را متوجه نیاز‌های روز کشور می‌کند.

«رشد، شکوفایی و رونق تولید» و همچنین چرخیدن سریع و منظم «چرخ تولید» یکی از اساسی‌ترین فاکتور‌ها و روش‌های مقابله با نفوذ و استعمار دشمنان، تحریم‌های اقتصادی و همچنین غلبه بر مشکلات اقتصادی ایران است که سال‌ها از طرف مقام معظم رهبری به آن پرداخته شده و در نامگذاری سال‌ها نیز بر «رشد و گردش چرخ تولید» اشاره و تاکید شده است. 

در این راستا رهبر انقلاب سال‌ها است به این نتیجه رسیده‌اند که رمز تقویت و رشد اقتصاد ایران «گردش چرخ تولید» بوده و بر همین اساس، محور اصلی شعار سال‌های گذشته را بحث تولید قرار داده‌ و بر تقویت تولید و رفع موانع تاکید کرده‌اند.

رهبر انقلاب پس از بررسی اوضاع و احوال اقتصادی کشور تا سال ۹۷، برای سال ۹۸ شعار «رونق تولید» را انتخاب نمودند. ایشان برای سال ۹۹ نیز مجددا به تولید اشاره نموده و شعار «جهش تولید» را برای آن سال انتخاب کردند، زیرا «جهش تولید» می‌توانست موجب افزایش تولید و در نتیجه رشد اشتغال و نهایتا تقویت اقتصاد ملی می‌شد.

سال‌های ۹۸ و ۹۹ به پایان رسیدند اما عملکرد دولت وقت جهت تحقق شعار‌های «رونق تولید» و «جهش تولید» در آن سال‌ها اصلا راضی‌کننده نبود و نه تولید کشور رونق گرفت و نه جهش قابل توجهی در زمینه تولید محقق شد! از همین‌رو، دوباره تولید رشد آنچنانی نکرد و مشکلات اقتصادی بیش از پیش دامن ایران و مردم را گرفت.

به همین خاطر نیز مقام معظم رهبری برای سال ۱۴۰۰ شعار «تولید، پشتیبانی‌ها، مانع‌زدایی» را انتخاب کردند تا دوباره با این شعار، به نوعی اهمیت رونق، جهش و شکوفایی تولید و گردش پرتوان چرخ صنایع و کارخانجات کشور را یادآوری نمایند.

متاسفانه طی سال‌های گذشته، آن‌طور که انتظار می‌رفت به امر تولید پرداخته نشد و دولتمردان و غالب مسؤولان به اهمیت گردش چرخ تولید پی نبرده‌اند و همین امر موجب شد تا به جای رونق تولید، شاهد رونق دلالی و رشد قاچاق باشیم و به جای رفع موانع از برابری تولید و تولیدکنندگان و کارآفرینان نیز، به عینه شاهد افزایش موانع و بی‌توجهی به تولید و تولیدکنندگان باشیم. واقعا جای تاسف دارد که مسؤولان به اهمیت فرمایشات رهبری پی نبردند و شعار‌های سال‌ها را به فعل تبدیل ننمودند!

مقام معظم رهبری در سال ۱۴۰۱ نیز مجددا به اهمیت تولید و اشتغال‌آفرینی اشاره کردند و از همین‌رو، شعار ـتولید، دانش بنیان و اشتغال‌آفرین» را برای سال ۱۴۰۱ انتخاب و نامگذاری کردند.

آیت‌الله خامنه‌ای سال گذشته، دوباره بر اهمیت رشد تولید و مهار تورم اشاره نمودند و از همین‌رو نیز شعار «مهار تورم و رشد تولید» را برای سال ۱۴۰۲ انتخاب و نامگذاری نمودند.

با پایان سال ۱۴۰۲ نیز تحقق شعار سال راضی‌کننده نبود و متاسفانه دوباره شاهد گرانی بودیم و تورم همچنان روح و روان مردم را آزار داد. ضمنا از نظر نگارنده این یادداشت، رشد تولید در سال ۱۴۰۲ نیز رضایت‌بخش و قابل دفاع نبود!

همین امر موجب شد تا مقام معظم رهبری در سال جدید، یعنی سال ۱۴۰۳ نیز مجددا اهمیت «تولید» را متذکر و برای امسال نیز «رشد تولید» را همچنان در شعار سال لحاظ و «جهش تولید با مشارکت مردم» را انتخاب و نامگذاری کردند.

به اعتقاد بنده، قوی و قدرتمندشدن اقتصاد ایران که مقام معظم رهبری نیز به کررات بر آن تاکید داشته و دارند، در گرو گردش چرخ تولید، صنعتی‌شدن و افزایش تولیدات باکیفیت داخلی است که با عنایت به استعداد و ظرفیت‌های وسیعی که در کشور وجود دارد و با اراده، همت و خرد جمعی، اعمال سیاست‌های درست می‌تواند این مسیر را به درستی طی و به اهداف مورد نظر دست یافت.

اگر بخواهم به اختصار به قدرتمند شدن اقتصاد ایران بپردازم، باید عرض کنم که ایران کارآفرینان خوش فکر، توانمندی دارد که در حال حاضر نیز چرخش بخشی از چرخ تولید و اقتصاد در این اوضاع سخت نیز به دست توانمند این افراد می‌چرخد اما مشکل اساسی اینجا بوده که عمدا یا از روی نادانی یا سهوا، نه تنها کارآفرینان داخلی جدی گرفته نشده‌اند، بلکه با رفتار نادرست، آنها را ناراحت، دلنگران و ناامید می‌کنیم. همین برخورد‌ها و جدی نگرفتن فعالان اقتصادی و کارآفرینان موجب کاهش سطح تولید و به تبع آن باعث کند شدن گردش چرخ صنایع و اقتصاد ایران می‌شود.

خام‌فروشی و اقتصاد مبتنی بر تصمیمات دولتی و وابسته به فروش نفت و همچنین اعتماد به خارجی‌ها به جای بها دادن به متخصصان داخلی‌، از دیگر دلایل عدم پیشرفت اقتصاد و همچنین مانع بزرگی بر سر راه قوی شدن اقتصاد ایران هستند.

قوی شدن اقتصاد ایران یعنی اجرای دقیق سیاست‌های «اقتصاد مقاومتی» که حدود ۱۴ سال پیش یعنی در شهریور سال ۱۳۸۹ توسط مقام معظم رهبری مطرح گردید.

مفهوم «اقتصاد مقاومتی»، تشخیص حوزه‌های فشار و متعاقبا تلاش برای کنترل و بی‌اثر کردن تاثیرات آن و تبدیل چنین فشار‌هایی به فرصت تلقی می‌شود. همچنین برای رسیدن به اقتصاد مقاومتی باید وابستگی‌های خارجی کشور کاهش یابد و بر تولید کالا‌های داخلی و تلاش برای خوداتکایی تاکید و اصرار گردد.

در اصل قوی شدن اقتصاد یا اقتصاد مقاومتی، روشی در جهت مقابله کردن با تحریم‌های اقتصادی بوده که بر علیه یک منطقه  یا کشور، آن هم با کمترین وابستگی به خارج از کشور در خصوص نیاز‌های اساسی و راهبردی اعمال شده است. با این حال عده‌ای در برابر «قوی شدن اقتصاد ایران» مقاومت می‌کنند و بنا به دلایلی نیز تمایلی به پیشرفت اقتصاد کشور ندارند! 

در ادامه یک عینیت واقعی امروز جامعه را به عنوان مثالی شفاف و ملموس بیان می‌کنم تا از این واقعیت در ارتباط با قوی شدن اقتصاد ایران نتیجه گیری کنیم. با بررسی «صنایع دفاعی» کشور متوجه می‌شوید که این صنعت علی‌رغم تحریم‌های شدید، تنگنا‌ها و فشار‌های بین‌المللی، خوشبختانه روز به روز پیشرفت می‌کند و روزی نیست که از دستاورد جدیدی پرده‌برداری نشود و خبر اختراع، ساخت و همچنین تولید موشک‌های دور برد و بالستیک، اژدر، پهباد، خودرو‌های مختلف ریز و درشت و سبک و سنگین نظامی، ناو و ناوچه و حتی هواپیما‌های جنگی از جمله جنگنده‌های قاهر ۳۱۳، کوثر، صاعقه، آذرخش، درنا و...، جهانیان را مات و مبهوت نکرده باشد. در حال حاضر نیز قدرت دفاعی ایران آنهم به اتکا صنایع داخلی و دانشمندان و همچنین مدیران توانمند ایرانی، کار به جایی رسیده است که پیکر ابرقدرت‌های جهان را از ترس به لرزه درآورده و دولت‌های متخاصم را به گفت‌وگو با دولتمردان ایران ترغیب نموده است. همین موضوع باعث شده تا قدرت بی‌نظیر دفاعی ایران تحت کنترل خود باشد و سرعت توسعه آن را به دلخواه خود تعیین کند! 

حال این سوال مطرح است که چرا بخشی از صنعت کشور، این‌چنین در حال رشد و قوی شدن هستند اما بخش دیگری از صنعت و اقتصاد ایران فقط درجا می‌زند و روز به روز پسرفت می‌کند؟

همه مردم در داخل و خارج، این سوال را مطرح می‌کنند که چگونه کشوری مثل ایران می‌تواند ناو، جنگنده، موشک بالستیک و ماهواره تولید کند اما نمی‌تواند حتی یک خودرو با کیفیت بسازد!

پاسخ این سوال را بنده می‌دهم. پاسخ این است که جهت رشد و توسعه «صنعت دفاعی ایران» و قوی شدن «صنایع دفاعی» همه مسؤولان، فارغ از دسته‌بندی‌ها و جناح‌بندی‌های سیاسی با یکدیگر هم‌نظر بوده و تمام ارکان حاکمیت، خواستار رشد، توسعه و جهش صنایع نظامی و دفاعی است و در این مسیر شبانه روز تلاش می‌کنند تا به این هدف مهم دست یابند و هیچکس نیز در این راستا به دنبال منافع شخصی و اخذ کمیسیون و پورسانت از فلان شرکت داخلی و خارجی نیست. 

در همین راستا چنانچه قلبا اراده‌ای برای «جهش تولید» و قوی شدن اقتصاد ایران وجود داشته باشد، فقط باید از سیاست‌ها، روش‌ها و عملکرد مسؤولان «صنایع دفاعی» تبعیت کرد و صنعت دفاعی ایران را الگویی مناسب جهت رشد، توسعه و جهش سایر بخش‌های کشور و همچنین تولید و اقتصاد ایران قرار داد تا نتایج مثبت آن را نیز بتوان سریعا مشاهده کرد. در غیر این‌صورت و با روش و مدیریت لاک پشتی، هرگز تولید افزایش و اقتصاد ایران قوی نخواهد شد و پرونده جهش تولید و قوی شدن اقتصاد ایران نیز همچون پرونده «اقتصاد مقاومتی» بسته و سال‌های متمادی خاک خواهد خورد!

باید سیاست‌های درست و به روز را همراه با مدیران توانمند و با چاشنی اراده و حفظ «منافع ملی» و با الگوی صنعت دفاعی ایران به کار گرفته شود تا هر چه زودتر شاهد تحقق شعار سال و رشد مثبت تولید کشور به دست کارآفرینان و فعالان اقتصادی باشیم. از همین‌رو ایجاد اشتغال، به گردش درآمدن مبادلات تجاری، رشد صادرات غیرنفتی و چندین نمود مثبت دیگر موجب افزایش درآمد‌های کشور، ثروتمند شدن مردم، ارتقا سطح معیشت زندگی و درآمد‌های مردم شده و قدرت سیاسی، اقتصادی و رفاه اجتماعی را نیز بیش از پیش شاهد بود.

از نظر بنده متاسفانه دست‌هایی در کار هستند تا اجازه ندهند تولید در این کشور رشد کند‌. شاید بهبود اوضاع تولید، رفع مشکلات کشور و توسعه اقتصاد، منافع برخی را به خطر می‌اندازد!

لازم به یادآوری بوده که مقام معظم رهبری علنا بانک‌ها را از بنگاه‌داری منع کرده و شهید سید ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور فقید نیز به کررات تاکید کرده بود: «هیچ بانکی مجاز نیست تا کارخانه‌ای را برای طلبش مصادره کند. اصلا درست نیست و هیچ‌یک از بانک‌های کشور حق ندارند برای پیگیری مطالبات خود، صنایع، کارخانه یا کارگاهی را تعطیل کدند، چون تعطیلی واحد‌های تولیدی، برخلاف سیاست‌های کلان کشور و دولت است.»

اما علی‌رغم این تاکیدات و دستورات مقامات ارشد حاکمیت، متاسفانه دوباره شاهد این واقعیت هستیم که برخی از بانک‌ها، با وجود اینکه هنوز پرونده مطالبات خود در دادگاه‌ها در حال رسیدگی است، با اعمال نفوذ در برخی از دستگاه‌ها و سازمان‌ها نسبت به توقیف و مصادره کارخانجاتی که در ایران و حتی در خاورمیانه و دنیا نمونه برجسته هستند، اقدام نموده‌اند!

تجربه ثابت کرده که دولت و بانک‌ها هرگز نمی‌توانند کارخانه‌دار و تولیدکننده خوبی باشند و غالب صنایع و کارخانجاتی که در اختیار دولت و بانک‌ها بوده، در کوتاه‌ترین زمان نابود یا به ویرانه‌ای مبدل شده است!

پس با کارخانه‌داری، مالکیت و مدیریت دولت و بانک‌ها بر صنایع و کارخانجات تولیدی و صنعتی، هرگز جهش تولید و شعار سال محقق نخواهد شد.

همچنین زندانی کردن تولیدکنندگان و کارآفرینان بدهکار به بانک‌ها مانع بزرگی در برابر جهش تولید تلقی می‌شود. متاسفانه در حال حاضر جمع زیادی از فعالان اقتصادی، صاحبان صنایع و تولیدکنندگان بزرگ و کوچک کشور، بنا به دلایل مختلفی از جمله مشکلات اقتصادی، علی‌الخصوص به دلیل بدهی بانکی و شکایت بانک‌ها در زندان‌ها به سر می‌برند و با حضور این فعالان اقتصادی در زندان‌ها، کارخانجات و واحد‌های تولیدی تحت مالکیت آنها غالبا تعطیل و هزاران کارگر  نیز بیکار شده‌اند!

در جایی که بخشی از تولیدکنندگان بزرگ و با سابقه در زندان‌ها شب و روز را سپری می‌کنند و قرار است سال‌ها در زندان‌ها بمانند و هیچ مرجعی نیز پیگیر مشکلات و آزادی آنها نباشد، آیا می‌توان به «رشد تولید» فکر کرد و برای «جهش تولید» برنامه‌ریزی کرد؟

پس اگر قرار به «جهش تولید» باشد و برای آن برنامه‌ریزی جدی داشته باشیم، نباید هیچ‌یک از فعالان اقتصادی، صاحبان صنایع و تولیدکنندگان زندانی و در زندان‌ها باشند و یکی از مهمترین فاکتور‌های رشد و جهش تولید حضور تولیدکنندگان بر سر کارخانجات و واحد‌های تولیدی خودشان است. 

در پایان بر خود واجب و ضروری می‌دانم که به اساسی‌ترین نکته در نامگذاری شعار سال ۱۴۰۳ یعنی «جهش تولید با مشارکت مردم» اشاره کنم و آن این بوده که چرا مقام معظم رهبری در شعار سال به «جهش تولید با مشارکت مردم» تاکید کردند و چرا در شعار امسال به جای «با مشارکت مردم»، نفرمودند «جهش تولید با مشارکت دولت و بانک‌ها». زیرا به جرات عرض می‌کنم که حتی رهبری نیز مطمئن شده‌اند که دولت و بانک‌ها نه تنها نمی‌توانند تولیدکننده باشند، بلکه بعضا بر سر راه تولید مشکل‌ساز نیز هستند! به همین خاطر معظم‌اله اطمینان دارند که اگر کار تولید و کارخانه‌داری در دست مردم و کارآفرینان باشد، قطعا در تولید کشور، جهش ایجاد می‌شود‌. البته به شرطی که دولت و بانک‌ها بر سر راه تولید و تولیدکنندگان مانع ایجاد نکنند و برعکس موانع را رفع و بستر را برای تولید و تولیدکنندگان فراهم کنند.

در این صورت جهش تولید را در کوتاه‌ترین زمان خواهیم دید که بخش اعظمی از مشکلات اقتصادی را مرتفع و اوضاع اقتصادی کشور روز به روز بهتر و شعار سال نیز یعنی «جهش تولید با مشارکت مردم» و صد البته با حمایت و بستر فراکنی دولت و بانک‌ها محقق خواهد شد.

برای چندمین بار متذکر می‌شوم که نباید نسبت به شعار سال و فرمایشات رهبری بی تفاوت بود و اجرای آن را نادیده گرفت. نباید کاری کرد که در انتهای سال به کلمه «متأسفانه» برسیم و بگوییم که شعار امسال نیز به فعل تبدیل نشد!

این در حالی است که رهبر انقلاب در پیام نوروزی سال ۱۴۰۱ به صراحت اعلام فرمودند که اجرای شعار سال، به این معنا نیست که تعدادی تابلو و بیلبورد در سطح خیابان‌ها نصب کرده و فقط روی سربرگ ادارات و وزارتخانه‌ها آن را چاپ کرد، بلکه باید هم و غم تمام مسؤولان و دولتمردان اجرای دقیق فرمایشات رهبری باشد تا بیانات ایشان هرگز در حرف باقی نماند.