از حمله به نبض تجارت تا جهش قیمتی در کمین نفت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله کاهش رفاه اجتماعی، هدف قرار گرفتن زیر ساخت های حمل‌ونقل، قیمت‌گذاری نفت در پی بحران تنگه هرمز و بازگشت ارزهای صادراتی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «تعمیق گسل دهک‌های درآمدی» به بررسی کاهش رفاه اقتصادی و افزایش نابرابری درآمدی در ایران طی دهه ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، پرداخته و نوشته است: «بررسی روند رفاه ایرانیان نشان می‌دهد مصرف سرانه در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۲.۷ درصد کاهش یافته و در مقایسه با سال ۱۳۹۰ نیز تقریبا یک درصد کمتر شده است. با وجود این، کاهش رفاه میان دهک‌های درآمدی یکسان نبوده است؛ دهک‌های پایین بیشترین آسیب را دیده‌اند، به‌گونه‌ای که مصرف دهک اول نسبت به سال ۱۳۹۰ حدود ۱۰.۶ درصد کاهش یافته، در حالی که مصرف دهک دهم ۶.۷ درصد افزایش داشته است. همچنین ضریب جینی از ۰.۳۷ به ۰.۳۸۷ رسیده که نشان‌دهنده افزایش نابرابری درآمدی است. در سال ۱۴۰۳، مصرف دهک دهم بیش از ۱۳.۵ برابر دهک اول بوده، در حالی که این نسبت در سال ۱۳۹۰ حدود ۱۱ برابر بود. رشد اقتصادی ضعیف، کاهش رفاه اقشار کم‌درآمد و افزایش شکاف درآمدی، همراه با گسترش دسترسی به اطلاعات و مشاهده سبک زندگی ثروتمندان، احساس تبعیض و نارضایتی اجتماعی را تشدید کرده است. از این رو، اجرای سیاست‌های موثر برای کاهش فقر، مهار نابرابری و ایجاد فرصت‌های برابر، ضرورتی اساسی برای حفظ انسجام اجتماعی و بهبود رفاه عمومی به شمار می‌رود.»

روزنامه شرق با عنوان «حمله به نبض تجارت» در گزارش اقتصادی خود به هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های حمل‌ونقل و شریان‌های تجاری ایران در جریان درگیری با آمریکا و پیامدهای آن بر تجارت و ترانزیت کشور پرداخته و نوشته است: «محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا با هدف قرار گرفتن مسیرهای زمینی تجارت کشور وارد مرحله جدیدی شده است. بر اساس گزارش استانداری هرمزگان، پنج پل ارتباطی و انشعاب راه‌آهن بندرعباس که از شریان‌های اصلی حمل‌ونقل و اتصال بندر شهید رجایی به شبکه داخلی کشور هستند، بمباران شده‌اند. این حملات موجب اختلال در تردد کامیون‌ها، تغییر برنامه حرکت قطارها و آسیب به یکی از مهم‌ترین مسیرهای ترانزیتی ایران شده است. بندر شهید رجایی سهم عمده‌ای از صادرات، واردات و ترانزیت دریایی ایران را بر عهده دارد و تخریب راه‌های ارتباطی آن می‌تواند تجارت کشور را با مشکل مواجه کند. در ادامه، محدودیت ظرفیت بنادر شمالی و دشواری جایگزینی آن‌ها با بنادر جنوبی تشریح شده و به مشکلات دسترسی دریای مازندران به آب‌های آزاد اشاره می‌شود. همچنین به حمله پیشین آمریکا به پل ریلی آق‌تکه‌خان در شمال ایران پرداخته و این اقدام به‌عنوان نشانه‌ای از هدف قرار گرفتن مسیرهای جایگزین ترانزیت، به‌ویژه کریدور چین–قزاقستان–ترکمنستان–ایران، ارزیابی شده است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «جهش قيمتي در كمين نفت» به تغییر منطق قیمت‌گذاری نفت در پی بحران تنگه هرمز و افزایش نقش ریسک‌های ژئوپلیتیکی در بازار جهانی انرژی پرداخته و نوشته است: «بحران اخیر تنگه هرمز نشان داد که آرامش کنونی بازار نفت لزوما به معنای بازگشت امنیت پایدار انرژی نیست. جهان با استفاده گسترده از ذخایر راهبردی نفت توانست شوک اولیه را مهار کند اما در عین حال بخشی از ظرفیت خود برای مقابله با بحران‌های آینده را از دست داده و وارد «عصر پساذخایر راهبردی» شده است. در این شرایط، علاوه بر عرضه، تقاضا و ظرفیت مازاد تولید، متغیر جدیدی به نام «ریسک موجودی» اهمیت یافته است؛ یعنی هرچه ذخایر کمتر باشد، بازار در برابر اختلال‌های احتمالی آسیب‌پذیرتر شده و حتی پیش از وقوع کمبود واقعی، قیمت‌ها افزایش می‌یابد. همچنین هرمز دیگر فقط یک مسیر انتقال نفت نیست، بلکه به عاملی موثر در تعیین قیمت جهانی نفت تبدیل شده است؛ زیرا احتمال اختلال در این گذرگاه هزینه‌های بیمه، حمل‌ونقل، مدیریت ریسک و نااطمینانی را افزایش می‌دهد. از این رو، در نظم جدید انرژی، ارزش نفت فقط به میزان تولید و عرضه وابسته نیست، بلکه امنیت مسیرهای انتقال، تاب‌آوری زنجیره تامین و توانایی کشورها در مدیریت ریسک‌های ژئوپلیتیکی نیز در قیمت‌گذاری آن نقش اساسی دارد.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «کامبک ۷ میلیارد یورویی ارزها» در گزارش اقتصادی خود به بازگشت ارزهای صادراتی و مشکلات ساختاری نظام ارزی ایران پرداخته و نوشته است: «از اواخر دی‌ماه ۱۴۰۴ با تشدید رسیدگی قضایی به پرونده‌های تعهدات ارزی صادرکنندگان، حدود ۷۰۰ پرونده تشکیل و ۳۰ پرونده به بازداشت و تفهیم اتهام منجر شده است. نتیجه این اقدامات، بازگشت حدود ۷ میلیارد یورو ارز به کشور و تعیین تکلیف بیش از ۲۰ میلیارد یورو تعهدات ارزی بوده که به تقویت منابع بانک مرکزی، افزایش توان مدیریت بازار ارز و تامین ارز واردات کمک کرده است. در همین حال، سازمان بازرسی از معرفی هزاران متخلف ارزی به مراجع قضایی و تعزیراتی خبر داده و ضعف در صدور کارت‌های بازرگانی، رواج کارت‌های اجاره‌ای و استفاده از شبکه‌های غیررسمی مانند تراستی‌ها و صرافی‌ها را از مهم‌ترین عوامل عدم بازگشت ارز دانسته است. تحریم‌ها و محدودیت دسترسی ایران به نظام بانکی بین‌المللی، نظارت بانک مرکزی بر جریان ارز را دشوار کرده است. کارشناسان برای بهبود وضعیت، ایجاد سازوکارهای تجاری دوجانبه، اصلاح نظام صدور کارت‌های بازرگانی، تنوع‌بخشی به روش‌های تسویه تجاری و سامان‌دهی فعالیت شبکه‌های غیررسمی را ضروری می‌دانند.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «حمله به مسیرهای ارتباطی؛ تردد جریان دارد، آغاز بازسازی» به آسیب دیدن زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ارتباطی غیرنظامی جنوب کشور بر اثر حملات اخیر و اقدامات انجام‌شده برای بازسازی و حفظ تردد پرداخته و نوشته است: «در پی حملات اخیر به زیرساخت‌های غیرنظامی در استان‌های هرمزگان و سیستان‌ و بلوچستان، بخش‌هایی از شبکه حمل‌ونقل و ارتباطی کشور دچار آسیب شد. چند پل در هرمزگان، ایستگاه انشعاب راه‌آهن بندرعباس، برج مراقبت دریایی چابهار و بخشی از فرودگاه ایرانشهر هدف قرار گرفتند. با وجود این خسارت‌ها، سازمان راهداری اعلام کرده است که همه محورهای مواصلاتی کشور باز هستند و با ایجاد مسیرهای جایگزین، تردد در مناطق آسیب‌دیده ادامه دارد. همچنین عملیات بازسازی پل‌ها و مسیرهای ارتباطی به‌صورت هم‌زمان در حال انجام است. در بخش ریلی، به دلیل آسیب به مسیر بندرعباس، قطارهای مسافری تا ایستگاه فین حرکت کرده و ادامه مسیر مسافران با اتوبوس انجام می‌شود. اسکله‌های اصلی چابهار همچنان فعال هستند اما تخریب برج مراقبت دریایی بر فعالیت‌های نظارتی و ایمنی دریایی تاثیر گذاشته است. مسوولان تاکید کرده‌اند که هدف اصلی، حفظ جریان حمل‌ونقل، تامین ایمنی و بازگرداندن سریع زیرساخت‌های آسیب‌دیده به وضعیت عادی است.»