گوشت وارداتی دیگر ارزان‌تر نیست/ احتمال کاهش نیاز ایران به واردات
به گزارش اقتصاد معاصر؛ در حالی که برخی واردکنندگان نسبت به احتمال کمبود گوشت قرمز و افزایش قیمت در ماه‌های آبان و آذر هشدار می‌دهند، تولیدکنندگان داخلی معتقدند بهبود وضعیت مراتع، افزایش زایش و رشد دوقلوزایی در گله‌ها، ظرفیت لازم برای تامین بخش عمده نیاز کشور را فراهم کرده است. در این میان، تغییر الگوی مصرف خانوارها نیز بر میزان تقاضای واقعی بازار اثر گذاشته و برآورد نیاز کشور به واردات را دشوارتر کرده است.
روح‌الله زحمتکش، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ضمن تشریح شرایط بازار گوشت قرمز، تاکید کرد که تصمیم‌گیری درباره واردات باید با در نظر گرفتن قیمت جهانی، نرخ ارز، توان تولید داخلی و تغییر الگوی مصرف خانوارها انجام شود.
گوشت وارداتی دیگر مزیت قیمتی گذشته را ندارد
زحمتکش با اشاره به افزایش قیمت دام و گوشت در کشورهای منطقه اظهار کرد: کشورهای اطراف ایران از بازارهای نسبتاً ثروتمندی برخوردارند و همین موضوع، زمینه خروج غیررسمی دام از کشور را نیز تقویت می‌کند. براساس اطلاعات موجود، دام زنده ایرانی در برخی کشورهای همسایه تا حدود ۷ دلار به ازای هر کیلوگرم خریداری میشود. با در نظر گرفتن نرخ ارز، ارزش هر کیلوگرم دام زنده در این بازارها به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رسد. از آنجا که بازده لاشه گوسفند در بهترین حالت نزدیک به ۵۰ درصد است، قیمت گوشت حاصل از آن در کشورهای مقصد می‌تواند از ۳ میلیون تومان به ازای هر کیلوگرم فراتر رود.
به گفته معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، قیمت پیشنهادی برای واردات برخی انواع گوشت یا دام نیز حدود ۵ تا ۵.۵ دلار است. این رقم لزوما مربوط به دام‌های باکیفیت نیست و حتی قیمت دام‌های حذفی یا گاوهای چندشکم‌زای پاکستانی نیز به کمتر از ۵ دلار نمی‌رسد. وقتی هزینه خرید، حمل‌ونقل، بیمه، نگهداری و توزیع به این قیمت اضافه شود، گوشت وارداتی با نرخ ارز فعلی تفاوت چندانی با گوشت تولید داخل نخواهد داشت. اگر محصول به‌صورت گوشت گرم وارد شود، به دلیل پیچیدگی‌های لجستیکی، هزینه آن افزایش می‌یابد و اگر به‌صورت منجمد وارد شود، با استقبال محدودتری در بازار ایران روبه‌رو خواهد شد.
وی با بیان اینکه گوشت منجمد در بازار ایران معمولا کالایی با کیفیت پایین‌تر تلقی میشود، گفت: این ذهنیت نه فقط درباره گوشت قرمز، بلکه درباره مرغ منجمد نیز وجود دارد. مصرف‌کنندگان انتظار دارند گوشت منجمد دست‌کم ۳۰ تا ۴۰ درصد ارزان‌تر از گوشت گرم عرضه شود؛ در حالی که واردکننده با قیمت‌های جهانی و نرخ ارز فعلی نمی‌تواند چنین فاصله‌ای را ایجاد کند. وزارتخانه مانعی برای واردات ایجاد نکرده است، اما بسیاری از واردکنندگان با محاسبه قیمت تمام‌شده به این نتیجه می‌رسند که واردات در شرایط فعلی صرفه اقتصادی سابق را ندارد یا فروش محصول وارداتی در بازار دشوار خواهد بود.
معاون وزیر کشاورزی درباره اصرار برخی فعالان بر ادامه واردات نیز گفت: واردات گوشت طی سال‌های گذشته فعالیتی سودآور بوده و طبیعی است مجموعه‌هایی که چندین سال در این حوزه فعالیت کرده‌اند، خواهان تداوم آن باشند؛ اما شرایط اقتصادی، قیمت جهانی و نرخ ارز تغییر کرده و نمی‌توان انتظار داشت همان حاشیه سود گذشته همچنان برقرار باشد.
زحمتکش در پاسخ به این پرسش که آیا تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور است؟ گفت: نمی‌توان نیاز بازار را عددی ثابت و تغییرناپذیر دانست. مصرف گوشت و مرغ به قیمت محصول، درآمد خانوار، قیمت کالاهای جایگزین، مناسبت‌های سال و شرایط عمومی اقتصاد وابسته است.
وی با اشاره به تجربه بازار مرغ اظهار کرد: برای پایان ماه صفر و شهریورماه، مصرف ماهانه حدود ۲۵۰ هزار تن مرغ پیش‌بینی شده بود، اما این سطح از تقاضا محقق نشد. در نتیجه، با وجود انجام جوجه‌ریزی براساس پیش‌بینی قبلی، بازار با مازاد عرضه روبه‌رو شد و کشتارکنندگان به جای رقابت برای ارائه قیمت بالاتر، برای خرید با قیمت پایین‌تر رقابت کردند. همین وضعیت می‌تواند در بازار گوشت قرمز نیز رخ دهد؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً براساس آمار مصرف سال‌های گذشته، درباره میزان واردات امسال تصمیم گرفت.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تاثیر تورم بر الگوی مصرف خانوار گفت: میان قیمت گوشت قرمز و مرغ به عنوان کالای جایگزین، یک نسبت قیمتی وجود دارد. هرچه این فاصله بیشتر شود، تقاضا برای گوشت قرمز کاهش می‌یابد و مصرف‌کننده به سمت مرغ یا دیگر منابع پروتئینی حرکت می‌کند.
زحمتکش درباره تأثیر واردات گوشت پاکستانی بر قیمت بازار گفت: واردات لزوما باعث کاهش قیمت گوشت در بازار آزاد نمی‌شود، اما می‌تواند از افزایش فشار تقاضا جلوگیری کند و به کنترل بازار کمک کند. دانشگاه‌ها، پادگان‌ها و سایر مراکز پرمصرف با آغاز کامل فعالیت خود می‌توانند حجم زیادی از گوشت تولید داخل را جذب کنند. افزایش تقاضای این مراکز ممکن است به بازار آزاد فشار وارد کند؛ بنابراین استفاده از گوشت منجمد وارداتی در این بخش‌ها می‌تواند مانع انتقال فشار تقاضا به بازار مصرف خانوار شود. نقش اصلی واردات در چنین شرایطی الزاماً ارزان کردن مستقیم گوشت نیست، بلکه پوشش دادن تقاضای مراکز عمده و حفظ ثبات نسبی در سایر بخش‌های بازار است.
کمبود دام داریم یا با تغییر الگوی تامین مواجهیم؟
زحمتکش درباره ادعای کمبود دام در کشور اظهار کرد: در بخش دام سنگین، پیشنهادی مطرح شده که به جای واردات مستقیم گوشت منجمد، گوساله پای‌پروار از پاکستان وارد و دوره پایانی پرواربندی آن در داخل کشور انجام شود. این پیشنهاد از آن جهت مطرح شده که گوشت منجمد وارداتی برای مصرف‌کننده ایرانی باید به شکل محسوسی ارزان‌تر از گوشت گرم باشد، اما با قیمت‌های فعلی، ایجاد فاصله ۳۰ تا ۴۰ درصدی برای واردکننده صرفه اقتصادی ندارد. در مقابل، واردات گوساله پای‌پروار می‌تواند به استفاده از ظرفیت دامدار
ی‌های داخلی کمک کند و در نهایت گوشت گرم یا منجمد مورد نیاز مراکز پرمصرف را در داخل کشور تأمین کند.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: کشور در سال‌های گذشته به‌طور سنتی حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن واردات گوشت قرمز داشته، اکنون این بحث مطرح است که بخشی از این نیاز به جای واردات مستقیم گوشت، از طریق ورود دام پای‌پروار، تکمیل دوره پرورش در داخل و سپس عرضه محصول تامین شود. این شیوه علاوه بر فعال نگه داشتن ظرفیت‌های تولیدی کشور، می‌تواند امکان عرضه گوشت گرم و تامین سفارشی مراکز عمده را فراهم کند؛ با این حال، اجرای آن نیز باید براساس محاسبات اقتصادی و شرایط بهداشتی و قرنطینه‌ای انجام شود.
احتمال کاهش نیاز وارداتی در سال جاری
زحمتکش با اشاره به وضعیت تولید داخلی گفت: شرایط مناسب‌تر بارندگی و بهبود نسبی مراتع، می‌تواند هزینه نگهداری دام سبک را کاهش دهد و بر تولید اثر مثبت بگذارد. افزایش زایش و دوقلوزایی نیز از عواملی است که تولیدکنندگان برای اثبات کفایت دام داخلی به آن استناد می‌کنند. با وجود این، میزان واقعی نیاز کشور تنها با شمارش دام مشخص نمی‌شود و باید وزن دام، نرخ زایش، تلفات، خروج دام، میزان کشتار و تقاضای واقعی مصرف‌کنندگان نیز در محاسبات لحاظ شود.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به اینکه ممکن است کشور امسال به اندازه الگوی سنتی ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن، نیازمند واردات گوشت قرمز نباشد گفت: بهبود وضعیت مراتع و تولید داخلی از یک‌سو و کاهش مصرف ناشی از افت قدرت خرید از سوی دیگر، می‌تواند نیاز وارداتی را کاهش دهد. بر همین اساس، واردات باید به‌صورت هدفمند و متناسب با کسری واقعی بازار انجام شود؛ نه براساس میزان وارداتی که صرفا در سال‌های گذشته مرسوم بوده است./ایسنا
