چابهار دست برتر ایران در جنگ کریدوری غرب آسیا

اقتصاد معاصر-محمد مهدی کریمی قهی، کارشناس حمل‌ونقل و ترانزیت: توسعه چابهار با رویکرد ایفای نقش پررنگ در کریدور شمال-جنوب و کریدور شرق-غرب، پاسخ مناسب برخی از چالش‌های کشور در اقتصاد و توسعه نوار شرقی بوده که نیازمند بهره‌برداری از مزیت‌های نسبی جغرافیایی و همکاری بخش غیردولتی است. 

چابهار در استان سیستان و بلوچستان واقع شده و نزدیک‌ترین بندر ایران به آب‌های آزاد است. این بندر فقط بندر اقیانوسی ایران محسوب می‌شود که دسترسی مستقیم به اقیانوس هند را فراهم می‌کند. فاصله چابهار تا شهرهای مهم مانند کراچی (پاکستان) ۷۰۰ کیلومتر و تا بمبئی (هند) ۱۲۰۰ کیلومتر است. این موقعیت جغرافیایی باعث شده که چابهار بتواند به عنوان یک پل ارتباطی میان کشورهای آسیای مرکزی، غرب و جنوب آسیا، اروپا و شمال آفریقا عمل کند. همچنین پیش‌بینی می‌شود که با تکمیل پروژه‌های توسعه‌ای، ظرفیت این بندر تا سال ۱۴۰۵ به ۸ میلیون تن افزایش یابد. 

نقش کلیدی بندر چابهار در توسعه اقتصادی ایران 

چابهار بندری استراتژیک در سواحل دریای عمان و اقیانوس هند، به عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط ترانزیتی ایران شناخته می‌شود. این بندر به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، می‌تواند نقش کلیدی در توسعه اقتصادی کشور و همچنین تسهیل تجارت بین‌المللی ایفا کند. با توجه به تحولات اخیر در زمینه‌های اقتصادی و سیاسی، چابهار به عنوان یک کانون ترانزیتی برای کشورهای همسایه و فراتر از آن مطرح شده است. 

اجرایی شدن پروژه‌های زیربنایی به ویژه تقویت و توسعه بندر چابهار، می‌تواند نقش مهمی در تغییر معادلات کریدوری منطقه ایفا کند. این بندر، به عنوان تنها بندر اقیانوسی کشور، با اتصال خطوط ارتباطی مختلف از جمله مسیر چابهار-زاهدان و ادامه آن به سرخس و بنادر شمالی کشور، می‌تواند نگاه کشورهای همسایه را از کریدورهای رقیب ایران بازگرداند. 

با توجه به موقعیت جغرافیایی استراتژیک بندر چابهار و برنامه‌های توسعه‌ای آن در کنار پیوند به ریل چابهار-زاهدان و سپس امتداد آن به سرخس و بنادر شمالی کشور، این بندر می‌تواند به هاب ترانزیتی منطقه غرب آسیا تبدیل شود و نقش به سزایی در تسهیل و پویایی تجارت بین‌المللی ایفا کند. 

در پی جنگ روسیه و اوکراین و تحریم‌های غرب علیه روسیه، کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی به جای تکیه بر مسیر تجاری روسیه، به دنبال مسیرهای جایگزین هستند. در این میان، ایران به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی خود در اولویت قرار گرفته و این کشورها از ظرفیت‌های جغرافیایی ایران به منظور گسترش تجارت خارجی خود بهره‌مند می‌شوند. 

همکاری ایران، هند و کشورهای آسیای مرکزی می‌تواند به عنوان یک عامل کلیدی در تبدیل منطقه اوراسیا به یک شریک مهم اقتصادی و تجاری برای ایران عمل کند. این همبستگی راهبردی، نه فقط به تقویت روابط اقتصادی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌های لازم را برای توسعه و پیشرفت مشترک فراهم آورد. 

فرصت ۲۷۵ میلیون دلار برای ایران 

با فرض سهم متعارف ۱۰ درصدی از ارزش کالا برای ترانزیت و حمل‌ونقل، بازار ۲۷۵ میلیون دلاری در اختیار ایران قرار خواهد گرفت و به واسطه آن چندین شغل در حوزه‌های مرتبط و در پی آن توسعه اقتصادی نوار شرقی کشور بر مبنای درآمد ارزی حاصل خواهد شد. 

توسعه بندر چابهار نه فقط گره‌گشای حضور ایران در کریدور شمال-جنوب است، بلکه می‌تواند به تسهیل ارتباطات شرق-غرب نیز کمک کند. در واقع ایران با همکاری بخش غیردولتی قادر خواهد بود تا دست برتر در جنگ کریدوری غرب آسیا را به دست آورد.