تشدید بحران اقتصادی اروپای غربی با تعرفه‌های ترامپ

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ با بازگشت ترامپ به کاخ سفید، جنگ تجاری بار دیگر بر روابط ایالات متحده و اتحادیه اروپا سایه افکنده و وی آماده‌ است تا تعرفه‌های سختی را بر صادرات فولاد و آلومینیوم اروپا اعمال کند. ترامپ گفته که «تعرفه ۲۵ درصدی بر محصولات اروپایی را اعلام می‌کنیم».

در مقابل، اتحادیه اروپا به سرعت در حال حرکت برای تهیه فهرست گسترده‌ای از کالاهای آمریکایی بوده که مشمول تعرفه‌های تلافی جویانه خواهند بود که این امر یادآور تقابل تجاری شدید بین دو طرف در سال ۲۰۱۸ است. 

براساس برآوردها، اقدامات ایالات متحده تاثیر ۲۸ میلیارد یورویی بر صادرات اتحادیه اروپا خواهد گذاشت که چهار برابر بیشتر از دفعه قبل بوده و نشان دهنده شدیدترین تقابل تجاری از سال ۲۰۱۸ است. 

اهمیت تجارت واشنگتن و بروکسل 

براساس داده‌های پارلمان اتحادیه اروپا، در تجارت دو جانبه و در سال ۲۰۲۳ اتحادیه اروپا در مورد کالاها و ایالات متحده در بخش خدمات مازاد تجاری داشت. به طور کلی، اتحادیه اروپا ۴۸ میلیارد یورو مازاد داشت اما این فقط ۳ درصد از جریان تجاری ۱.۶ تریلیون یورویی را تشکیل می‌داد. ایالات متحده بزرگترین شریک اتحادیه اروپا برای صادرات کالا و دومین شریک بزرگ برای واردات کالا است. داده‌های یورواستات نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۳، اتحادیه اروپا ۱۵۷ میلیارد یورو مازاد تجاری کالا با ایالات متحده داشته است. 

همچنین، ایالات متحده بزرگترین شریک اتحادیه اروپا برای صادرات و واردات خدمات در سال ۲۰۲۳ بود. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۳ کسری ۱۰۹ میلیارد یورویی در خدمات با ایالات متحده داشت. 

وضع تعرفه ایالات متحده بر محصولات شرکت‌های اتحادیه اروپا، کالاهای آن‌ها را گران کرده و در نتیجه کمتر فروخته می‌شوند. اگر اتحادیه اروپا با اعمال تعرفه بر محصولات ایالات متحده واکنش نشان دهد، آنگاه این محصولات برای مصرف کنندگان اتحادیه اروپا گران‌تر خواهد شد. اعمال تعرفه‌های گمرکی آمریکا بر سایر نقاط جهان نیز می‌تواند برای اتحادیه اروپا مشکلاتی ایجاد کند. کشورهای آسیب دیده می‌توانند تصمیم بگیرند که محصولات خود را که فروش آن‌ها در ایالات متحده بسیار گران می‌شود، به اروپا هدایت کنند و رقابت شرکت‌های اتحادیه اروپا را دشوارتر کند. از آنجایی که اقتصاد جهانی به شدت در هم تنیده است، می‌تواند زنجیره تامین بسیاری از شرکت‌های اتحادیه اروپا را مختل و تهیه محصولات خاص با قیمت مناسب را دشوارتر کند. 

ناامنی اقتصادی در نتیجه تعرفه‌ها و اثرات آن، ابهام زیادی را برای شرکت‌ها ایجاد می‌کند که باعث تعویق سرمایه‌گذاری آن‌ها می‌شود. این امر می‌تواند یک مانع اضافی برای رشد اقتصادی باشد. با این حال، این تعرفه‌ها همچنین می‌تواند کشورها را به دنبال روابط نزدیک‌تر با اتحادیه اروپا برای مقابله با رویکرد جدید ایالات متحده برای افزایش تعرفه‌ها سوق دهد. اتحادیه اروپا قبلا با کشورها و مناطقی از سراسر جهان موافقت‌نامه‌های تجاری داشته که منجر به انتخاب بیشتر برای مصرف کنندگان، کاهش قیمت‌ها و تجارت و مشاغل بیشتر می‌شود. 

اتحادیه اروپا چگونه پاسخ می‌دهد؟ 

اولین اقدام احتمالی اتحادیه اروپا مذاکره خواهد بود. دستیابی به توافق نسبت به تعرفه‌های متقابل، اختلال کمتری خواهد داشت. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا در واکنش به اخباری مبنی بر اعلام تعرفه‌های جدید ترامپ بر واردات فولاد و آلومینیوم گفت: «تعرفه‌های غیرموجه بر اتحادیه اروپا بدون پاسخ نخواهد ماند.» 

کمیسیون اروپا که از طرف اتحادیه در مورد روابط تجاری مذاکره می‌کند، همچنین هشدار داده بود که اعمال تعرفه‌ها غیرقانونی و از نظر اقتصادی معکوس خواهد بود. همچنین با اعمال تعرفه‌ها، در واقع ایالات متحده از شهروندان خود مالیات می‌گیرد، هزینه‌های تجارت را افزایش و تورم را تشدید می‌کند. اگر اتحادیه اروپا نتواند به توافقی با ایالات متحده برای اجتناب از تعرفه‌ها دست یابد، اقدامات مختلفی وجود دارد که اتحادیه اروپا می‌تواند برای محافظت از خود از آن‌ها استفاده کند. اتحادیه اروپا می‌تواند بر کالاهای وارداتی از ایالات متحده، تعرفه‌های متقابل اعمال کند. همچنین اگر احساس کند که ایالات متحده قوانین خود را زیر پا می‌گذارد، بروکسل می‌تواند به سازمان تجارت جهانی شکایت کند. 

در سال‌های اخیر، اتحادیه اروپا قانونی موسوم به «ابزار ضد اجبار» (Anti-Coercion) را تصویب کرد که به عنوان یک عامل بازدارنده عمل می‌کند و به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد تا مناقشات تجاری را از طریق مذاکره حل کند اما به عنوان آخرین راه حل، می‌توان از آن برای اقدامات متقابل علیه یک کشور غیر اتحادیه اروپا، از جمله طیف گسترده‌ای از محدودیت‌های مربوط به تجارت، سرمایه‌گذاری و تامین مالی استفاده کرد. 

نتیجه باخت-باخت 

ترامپ بارها گفته که قصد دارد قوانین تجارت جهانی را با شرایط جدید تنظیم کند و در این میان، اتحادیه اروپا و چین را به اقدامات ناعادلانه‌ای متهم کرد که به اقتصاد ایالات متحده آسیب می‌رساند. همانطور که اشاره شد عامل اصلی، کاهش کسری تجاری است، زیرا ترامپ به دنبال کاهش شکاف تجاری بین ایالات متحده و اروپا است که به نظر وی ناعادلانه است اما در حالی که ترامپ این اقدام را فرصتی برای افزایش محبوبیت خود می‌داند، پیامدهای اقتصادی آن می‌تواند برای بازارهای مالی و زنجیره‌های تامین جهانی فاجعه‌بار باشد. 

هنگامی که واشنگتن در سال ۲۰۱۸ تعرفه‌هایی را بر فولاد و آلومینیوم اعمال کرد، منجر به تشدید تجارت گسترده شد و اروپا با تعرفه‌های تلافی جویانه پاسخ داد که باعث اختلال در بازارهای جهانی شد اما این بار، تاثیر تعرفه‌ها احتمالا شدیدتر باشد، زیرا تعرفه‌ها باعث افزایش قیمت فلزات، افزایش هزینه‌های تولید در بخش‌هایی مانند خودرو و ساخت و ساز و اختلال در زنجیره تامین خواهد شد. در نتیجه، هرگونه تشدید بیشتر تعرفه‌ها می‌تواند عملیات واردات و صادرات را پیچیده و جریان مواد خام بین قاره‌ها را مختل کند. 

علاوه بر موج جدید تورم؛ تعرفه‌ها به قیمت‌های بالاتر برای کالاهای مصرفی منجر می‌شود که می‌تواند نرخ تورم را در اروپا و آمریکا افزایش دهد. با کندی اقتصاد جهانی، یک جنگ تجاری جدید نیز می‌تواند عواقب ناگواری برای رشد اقتصاد جهانی داشته باشد و بازارهای مالی را به سمت رکود جدیدی سوق دهد. 

تضعیف اروپای غربی 

هرچند جنگ تعرفه‌ها بین اتحادیه اروپا و ایالات متحده برای هر دو طرف آسیب‌زا است اما اروپای غربی را بیشتر تضعیف خواهد کرد. رکود اقتصاد اروپا در سه سال اخیر به دلایل متعددی در این منطقه افزایش یافته است. مشکل اصلی اما رد گاز نسبتا ارزان روسیه به نفع انتقال به دیگر منابع انرژی است که منجر به کاهش فعالیت اقتصادی شده است. قیمت بالای گاز منجر به افزایش شدید تورم و تعطیلی کارخانه‌ها شده یا به کشورهایی با انرژی ارزان‌تر منتقل شدند. برخی از بزرگترین شرکت‌های اروپایی در حال کاهش فعالیت‌های خود هستند. غول شیمیایی آلمان یعنی BASF، اعلام کرد که تولید خود را در مرز با فرانسه تقریبا متوقف و همزمان بزرگترین سرمایه‌گذاری خارجی را در چین که انرژی دوسوم ارزان‌تر است، انجام خواهد داد. افزایش هزینه‌های تولید آمونیاک باعث شد تا غول کود نروژی «یارا اینترنشنال» تولید را در کارخانه خود در بلژیک متوقف کند. سخنگوی این شرکت گفت که قیمت‌های بالای انرژی یک چالش بزرگ برای رقابت‌پذیری اروپا است. 

بحران انرژی منجر به افزایش هزینه‌های زندگی برای خانواده‌ها در سراسر اروپا شده، به طوری که تقریبا ۱۰ درصد از جمعیت گزارش می‌دهند که نمی‌توانند خانه‌های خود را گرم نگه دارند و تعداد بیشتری از خانوارها قبض برق خود را پرداخت نمی‌کنند. در فرانسه، مردم کمتر خانه‌های خود را گرم و باک‌های بنزین خود را کمتر پر می‌کنند. اکنون نیز این تعرفه‌ها باعث تشدید تورم و رکود بیشتر در این منقطه خواهد شد. 

در میان این تنش‌ها، مهم‌ترین سوال این است که آیا می‌توان از رویارویی تجاری اجتناب کرد؟ تاکنون، دو طرف چندین گزینه برای اجتناب از جنگ تجاری دارند، از جمله دستیابی به یک توافق کوچک. دو طرف می‌توانند یک توافق تجاری کوچک که شامل کاهش تعرفه‌های فلزات در ازای سایر امتیازات تجاری و دستیابی به تعادل در سیاست‌ها باشد، مذاکره کنند. اروپا احتمالا برای تنظیم سیاست‌های تجاری، مانند ایجاد امتیازات محدود در سایر بخش‌ها در ازای اجتناب از تشدید تعرفه‌ها متوسل می‌شود. 

با تشدید تنش‌های تجاری بین ایالات متحده و اروپا، به نظر می‌رسد اقتصاد جهانی با آزمون جدیدی روبه‌رو است و هفته‌های آینده مشخص می‌شود که آیا جهان به سمت یک رقابت تجاری بزرگ پیش می‌رود یا دیپلماسی می‌تواند از بحران جلوگیری کند. آنچه مسلم است این بوده که تاریخ در حال تکرار است اما با عواقب جدی‌تر! هرچند ترامپ روی کسب امتیازات سیاسی حساب ویژه باز می‌کند اما احتمالا هزینه جنگ تجاری بیشتر از آن چیزی باشد که هر دو طرف تصور می‌کنند.