۰۱/آذر/۱۴۰۵ | ۰۰:۳۶
جمع‌آوری کارت‌های آزاد جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد اعمال محدودیت‌های برق از اول آذر پیش‌ بینی قیمت دلار یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ پیش ‌بینی قیمت طلا و سکه یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ رشد ۲.۳ درصدی بخش کشاورزی با وجود شرایط سخت تحمیلی / ثبت صادرات ۳ میلیارد دلاری ۲ هزار واحد نهضت ملی مسکن در سهند طی ۸ ماه حذف شد ورود موج جدید بارش‌ها به کشور از یکشنبه؛ تشدید آلودگی هوا در ۴ استان ورود موج جدید بارشی به کشور از اول آذر ترافیک سنگین در چند محور مواصلاتی منتهی به تهران راه‌آهن چابهار - زاهدان؛ طلوع افق پیشرفت در قلب مکران وابستگی ۷۰ درصد تولید برق به گاز هشدار شرکت ملی گاز درباره رشد مصرف خانگی؛ احتمال قطع گاز در برخی استان‌ها جزییات ثبت نام اطلس بدون قرعه کشی + شرایط مشارکت در تولید سایپا قیمت جدید کودهای پایه کشاورزی اعلام شد واریز یارانه نقدی دهک‌های ۴ تا ۹ اطلاعیه توانیر درباره اعمال محدودیت‌های برق ناشی از محدودیت در تامین سوخت نیروگاه‌ها کمتر از ۵ درصد حقوق دولتی به بخش معدن بازمی‌گردد تشدید نظارت بر کیفیت تجهیزات وارداتی نیروگاه‌های خورشیدی کاهش ۳۳ درصدی تولید خودرو در ۷ ماهه سال پرداخت وام ۱.۲ میلیارد تومانی به متقاضیان تاکسی برقی صدور بیمه شخص ثالث خودروهای نوشماره منوط به پرداخت کامل حق بیمه شد امروز؛ آخرین فرصت صاحبان مشاغل برای تعیین تکلیف مالیات عملکرد ۱۴۰۴ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر انشعابی به ۱۵ هزار مگاوات می‌رسد مصوبه ساخت آزادراه ۲۸ همتی کنارگذر پاکدشت ابلاغ شد آخرین قیمت طلا و سکه امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ متروباس‌های ۲۶ متری از گمرک ترخیص شدند هشدار سازمان غذا و دارو درباره مصرف ۴ فرآورده سلامت‌محور هشدار جدید برای خریداران سکه پارسیان قیمت طلا دست‌دوم امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت سکه پارسیان امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵+ جدول قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + جدول حداقل دستمزد کارگران چگونه تعیین خواهد شد؟ قبض سنگین و قطع چند هفته‌ای در انتظار پرمصرف‌های برق وضعیت بورس امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ بازسازی اقتصادی باید بر حفظ اشتغال و احیای بنگاه‌ها متمرکز شود/ بهبود اقتصاد در گرو عبور از روزمرگی است چادرملو و شرکت‌های تابعه در کانون توجه مقامات و مدیران ارشد زنجیره فولاد در ایران متافو متقاضیان مسکن امید ۵۰۰ میلیون تومان وام با سود ۵ درصد می‌گیرند ترک فعل بانک مرکزی و وزارت راه در اخذ عوارض و جرایم آزادراهی شرط واریز سود سهام عدالت + مبلغ و زمان واریز صادق: مشکلات تردد ۶۰ روستای محدوده مرزن‌آباد برطرف می‌شود ذخایر سد‌های تهران به ۳۶۴ میلیون مترمکعب رسید پایان دریافت حق بیمه هنگام ثبت‌ نام خودروی صفر از اول آذر نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳.۶۵ درصد رسید؛ عقب‌نشینی آرام از اوج؟ پزشکیان: برق و گاز صنایع باید آخرین بخش در اولویت قطع انرژی باشد معاون وزیر راه: ساخت مسیر سه آزادراه تهران _ شمال سرعت می‌گیرد وزیر اقتصاد: موانع حقوقی آزادسازی سهام عدالت رفع شد قیمت دلار امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ باید از ظرفیت‌های سرزمینی در شرایط تحریم و پساجنگ حداکثر استفاده را ببریم جمع‌آوری کارت‌ سوخت جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد پنج خواسته رییس سازمان بورس از رییس جمهور اصلاح سبد سرمایه‌گذاری مهم‌ترین تصمیم راهبردی شستا است افزایش آلودگی در شهرهای صنعتی/بارش‌های پراکنده در شمال‌شرق گزارش هواشناسی امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵/ ورود موج جدید بارشی جدید همتی: بازار پول و سرمایه دو حوزه مستقل و رقیب یکدیگر نیستند قیمت جهانی طلا امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ تمدید مصوبات استانداردی دوران جنگ تا پایان سال قیمت سکه و قیمت طلا امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + جدول کوچک‌ترهای بورس، مورد اقبال بازار سقوط سنگین بورس‌های جهان؛ ۹ تریلیون دلار از بین رفت ورود ۹۸ همت پول حقیقی به بورس از ابتدای سال تورم ژاپن برای دومین ماه متوالی بالاتر از هدف بانک مرکزی ماند اصلاح استوری در اینستاگرام ممکن شد دو مورد جدید در کسورات بازنشستگی؛ حقوق هنگام بازنشستگی افزایش می‌یابد اصلاح ناترازی انرژی با شوک قیمتی ممکن نیست ارتقای خدمات بیمه تکمیلی بازنشستگان با افزایش 70 درصدی سقف پوشش‌ افزایش ملایم قیمت نفت در بازار جهانی مدیریت پیک بار زمستان با بخشنامه محقق نمی‌شود اجرای طرح حذف کارت آزاد جایگاه‌ها در ۱۱ استان بررسی شد تامین مالی ۹۰۰ همتی شرکت‌ها از بازار سرمایه عبور ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور از ۶ هزار مگاوات کاهش صادرات سیب و پرتقال، مشکل امسال باغداران سازمان بورس از آغاز پذیره‌نویسی سومین صندوق ارزی خبر داد مرغ‌های بالای ۲ کیلوگرم از اول دی‌ماه به‌صورت کامل عرضه نمی‌شوند بررسی ۲۴ ساعته شدن معاملات بازار مالی بورس کالا قیمت روغن موتور آزاد شد خبر جدید درباره پرداخت حقوق آبانماه بازنشستگان تأمین اجتماعی+ زمان و جزییات ممنوعیت صادرات پیاز، سیب زمینی و گوجه فرنگی همراهی ۴۳۰ هزار مؤدی مالیاتی و تامین اعتبار کامل ۱۶۵۰ پروژه تا ۲۶ آبان قیمت شیر خام ۶۸ هزار تومان شد قیمت مصوب کنسرو تن ماهی ۳۲۹ هزار تومان تعیین شد اعلام مبلغ بیمه تکمیلی بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵+ جزییات شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد قیمت جهانی طلا امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ وب‌سایت جدید اطلاع‌رسانی بورس تهران رونمایی شد آغاز طرح جدید نوسازی ناوگان؛ عرضه وانت زامیاد EX با تسهیلات ویژه وضعیت بورس امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول انتقاد بازنشستگان از مدیریت تأمین اجتماعی قیمت دلار و ارز امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ زنگنه: منابع حاصل از مولدسازی باید به دستگاه‌های واگذارکننده بازگردد بازدید معاون وزیر صمت و مدیرکل حوزه وزارتی از غرفه چادرملو در نمایشگاه ایران متافو مولدسازی املاک دولت با ابزارهای جدید بورسی کلید خورد ورود وزارت صمت به تخلفات بازار موبایل؛ بررسی IMEI و گارانتی گوشی‌ها مسئولی که از حسابرسی طلب ارزی صحبت می کند،حسابرسی و حسابداری بلد نیست قیمت جهانی نفت امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت میوه و سبزیجات امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول سوء‌استفاده فروشندگان جعلی از سیم کارت/مراکز معتبر خرید به زودی معرفی می‌شود رفع مشکل رجیستری گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا در زمان جنگ تولید اوپک حداکثری می‌شود؟ توافق برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرز‌های گمرکی مشترک ایران و افغانستان رئیس کل بیمه مرکزی: دریافت اسناد کاغذی بیمه از اول آذر حذف می‌شود وزیر اقتصاد: دوره تاب‌آوری به پایان می‌رسد؛ فصل ساخت اقتصاد ایران آغاز می‌شود وضعیت بورس امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ تحویل ۶۳۰ دستگاه پارس‌نوآ زودتر از موعد مقرر؛ تداوم فرآیند واگذاری خودروها به مشتریان توقف ۱۷۰ کامیون صادراتی در مرز عراق رفع شد مخالفت با انتقال دبیرخانه مشاغل سخت به تأمین اجتماعی دارایی‌های دولت و بانک‌ها در قالب توکن عرضه می شود قیمت دلار امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ خرید اعتباری؛ راهکار خانوارها برای جبران کاهش قدرت خرید قیمت آپارتمان در شرق تهران؛ هفت‌حوض و پیروزی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول مهاجرانی: افزایش حقوق ظرف ۶ ماه با تورم خنثی می‌شود همتی: محدودیت‌های ارزی و تجاری ابزار جنگ اقتصادی آمریکاست قیمت جهانی نفت امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ فردا آخرین مهلت ثبت نام جاماندگان افزایش کالابرگ وام نوسازی خودرو از ۵۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومان مالیات‌های بیش از میزان واقعی قابل اصلاح شد پیش‌فروش بلیط قطار آذر از چهارشنبه ۲۷ آبان آغاز می‌شود تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است یارانه آبان به حساب سرپرستان دهک‌های اول تا سوم واریز شد ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد عرضه سهام دولت در ۳ شرکت جدید/ جزئیات واگذاری‌های آذرماه اعلام شد صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده پرداخت ۱۴۰ همت وام ازدواج در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۵ قیمت محصولات بهمن‌دیزل برای آبان اعلام شد تصویب کلیات طرح افزایش حقوق کارگران متناسب با تورم قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ امکان خرید اعتباری کالا تا دو برابر یارانه نقدی، از امروز آغاز شد دیوان محاسبات: حقوق گمرکی ماشین‌آلات و مواد اولیه تولید کاهش پیدا نکرده است قیمت جهانی طلا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ مشکلی در تأمین اقلام اساسی نداریم/ آزادسازی نرخ گندم و آرد باید در دستور کار قرار بگیرد ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی گسترش فهرست کالا‌های مشمول ترخیص ۹۰ درصدی؛ ۵ ردیف تعرفه جدید اضافه شد ابلاغ تعلیق دو مصوبه واردات خودرو دولت به گمرکات کشور قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ بازگشت به توافقات دستمزد؛ کلید تأمین امنیت معیشتی کارگران ۲۰ برابر گران‌تر از واقعیت؛ ترفند جدید روغن‌فروشان قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ شکایت واردکنندگان کالای اساسی از ترک فعل پورمحمدی در نامه صریح به پزشکیان در یک ماه اخیر طلا ۲.۴ میلیون و سکه ۱۵ میلیون ارزان شد خبر مهم درباره افزایش حقوق سال ۱۴۰۶ حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار پذیرش سهام سایپادیزل در فرابورس ایران پس از 8 سال تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی آغاز مرحله دوم طرح توانمندسازی کسب‌وکارهای روستایی دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی

بودجه‌ریزی به سبک فرانسه؛ الگویی برای اصلاح ساختار مالی ایران

در حالی که نظام بودجه‌ریزی ایران همچنان گرفتار ردیف‌های هزینه‌ای و نبود سازوکار دقیق ارزیابی عملکرد است، تجربه فرانسه نشان می‌دهد عبور از بودجه‌محوری به سمت هدف‌محوری می‌تواند مسیر شفافیت، پاسخگویی و کاهش کسری‌های ساختاری را هموار کند؛ الگویی که با اصلاحات تدریجی و بومی‌سازی، می‌تواند نسخه‌ای برای بازطراحی حکمرانی مالی در ایران باشد.
بودجه
کد خبر:۵۶۶۹۹

اقتصاد معاصر-حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی: نظام بودجه‌ریزی هر کشور، آینه تمام‌نمای اراده سیاسی، اولویت‌های توسعه و کارایی دستگاه اجرایی است. در ایران، با وجود تاکید قوانین بالادستی بر بودجه‌ریزی برنامه‌محور و عملکردی، همچنان ساختار بودجه عمدتا بر پایه ردیف‌های دستگاهی و نوع مخارج (کارمندان، عملیات، سرمایه‌گذاری) تنظیم می‌شود. 

این شیوه، نه فقط شفافیت را کاهش می‌دهد، بلکه امکان ارزیابی عملکرد و پاسخگویی را نیز دشوار می‌سازد. در این میان، تجربه فرانسه در دو دهه اخیر، به ویژه پس از تصویب و اجرای قانون ارگانیک قوانین مالی موسوم به «لولف» در سال ۲۰۰۱ و اجرای آن از سال ۲۰۰۶، نقطه عطفی در اصلاح ساختار بودجه‌ریزی محسوب می‌شود که می‌تواند برای نظام مالی ایران الهام‌بخش باشد.

ساختار سه‌سطحی بودجه؛ از هزینه‌محوری به هدف‌محوری

پارلمان فرانسه بر اساس هر ماموریت به بودجه رای می‌دهد و نه بر اساس دستگاه‌های اجرایی. این تغییر، تمرکز بودجه را از این پرسش که «چه کسی هزینه می‌کند؟» به «برای چه هدفی و با چه نتیجه‌ای هزینه می‌شود؟» منتقل کرده است. هر برنامه دارای یک مسوول برنامه است که زیر نظر وزیر مربوطه منصوب می‌شود و یک بسته اعتباری یکپارچه (بدون تفکیک جزئی اقدامات) دریافت می‌کند. این مسوول، در ازای دریافت اعتبار، متعهد به دستیابی به شاخص‌های عملکردی از پیش تعیین‌شده می‌شود و اختیار کامل برای جابه‌جایی اعتبارات بین اقدام‌های مختلف درون برنامه را دارد. این استقلال در تخصیص منابع، همراه با پاسخگویی در قبال نتایج، انگیزه بهینه‌سازی را در مدیران دولتی نهادینه می‌کند. به عنوان نمونه در ماموریت «کار و اشتغال»، چهار برنامه شامل دسترسی و بازگشت به اشتغال، حمایت از تغییرات اقتصادی، بهبود کیفیت روابط کار و طراحی و ارزیابی سیاست‌ها تعریف شده که هر یک دارای شاخص‌های کمی مشخصی هستند.

بازیگران کلیدی 

اجرای موفق این نظام، مستلزم ایفای نقش دقیق بازیگران متعدد است. در راس، اداره بودجه زیر نظر وزارت اقتصاد و دارایی، جایگاه مرکزی را در تعیین سیاست بودجه عمومی، مدیریت اجرای بودجه و هماهنگی کنترل‌های مالی دارد. در هر وزارتخانه، مسوول بخش مالی وزارتخانه وظیفه سازماندهی و انسجام فرایندهای تدوین بودجه را بر عهده دارد و نقطه تماس اصلی با اداره بودجه و نخست‌وزیر محسوب می‌شود. همچنین نهاد کنترل‌کننده بودجه و حسابدار وزارتی به عنوان یک ناظر مستقل در هر وزارتخانه مستقر شده و امنیت و قابلیت اطمینان چرخه هزینه را تضمین می‌کند. دیوان محاسبات فرانسه نیز نقشی فراتر از کنترل سنتی پیدا کرده و با تایید صحت حساب‌های دولت و ارائه گزارش‌های ارزیابی عملکرد، به پارلمان در نظارت موثر بر مجریه کمک می‌کند.

یکی از ابتکارات محوری قانون لولف، اصل «زنجیره فضیلت» است که بر اساس آن، در ابتدای هر سال مالی، پروژه عملکرد سالیانه همراه با لایحه بودجه به مجلس ارائه می‌شود که شامل پیش‌بینی شاخص‌های عملکرد برای سال آینده است. در پایان سال، گزارش عملکرد سالیانه میزان تحقق این شاخص‌ها را به مجلس گزارش می‌دهد. این چرخه، امکان یادگیری نهادی و بهبود مستمر کارایی مخارج را فراهم می‌کند و باعث می‌شود خطاهای بودجه‌ریزی سال گذشته در سال آینده تکرار نشود. همچنین رویکرد «توجیه از اولین یورو» که در آن دستگاه‌های اجرایی ملزم به توضیح چگونگی استفاده از هر یورو از ابتدای سال هستند، شفافیت را به طرز چشمگیری افزایش داده است.

فرانسه از سال ۲۰۰۸ با اصلاح قانون اساسی، مفهوم «قانون برنامه‌ریزی بودجه عمومی» را به رسمیت شناخت. بر این اساس، بودجه دولت با چشم‌اندازی سه‌ساله تدوین می‌شود و سقف مخارج به ‌منظور ماموریت‌های اصلی برای سه سال اول برنامه‌ریزی تعیین می‌شود. این چارچوب میان‌مدت، به مدیران دولتی دید بلندمدت داده و اصلاحات ساختاری را از نوسانات کوتاه‌مدت سیاسی مصون می‌دارد. در این نظام، مجوزهای تعهد و اعتبارات پرداخت به عنوان دو ابزار مجزا تعریف می‌شوند تا کنترل دقیق‌تری بر تعهدات مالی دولت و پرداخت‌های نقدی اعمال شود. این رویکرد، پایداری مالی و کاهش کسری ساختاری بودجه را در بلندمدت تضمین کرده است.

فرآیند تدوین و تصویب بودجه

فرایند بودجه‌ریزی در فرانسه از سال قبل آغاز و در دسامبر همان سال خاتمه می‌یابد. نخست‌وزیر در سه‌ماهه اول سال، با ارسال «نامه چارچوب» به وزرا، جهت‌گیری‌های اصلی بودجه سال آینده را ابلاغ می‌کند. سپس طی ماه‌های آوریل تا ژوئن، کنفرانس‌های بودجه و جلسات فنی بین وزارتخانه‌ها و اداره بودجه برگزار شده و مذاکرات بر سر اعتبارات و مجوزهای استخدامی انجام می‌شود. در اواسط ژوئیه، نخست‌وزیر «نامه سقف» را برای هر وزیر ارسال کرده و سقف نهایی اعتبارات هر وزارتخانه را تعیین می‌کند. از سپتامبر تا اکتبر، اسناد نهایی بودجه تهیه و پس از تایید هیات دولت، حداکثر تا اولین سه‌شنبه ماه اکتبر به مجلس ملی تقدیم می‌شود. 

مجلس شورای ملی ۴۰ روز و مجلس سنا ۲۰ روز فرصت دارند تا بودجه را بررسی کنند و در نهایت، قانون بودجه تا پایان دسامبر به تصویب نهایی می‌رسد. این فرایند دقیق و زمان‌بندی شده، به کمیسیون‌های تخصصی مجلس فرصت کافی برای بررسی جزئیات و پرسش از وزرا را می‌دهد.

بر اساس بررسی‌های به عمل آمده، پیشنهادات سیاستی ذیل برای ارتقای نظام مدیریت مالی بخش عمومی ایران پیشنهاد می‌شود.

۱. تدوین قانون جامع بودجه‌ریزی برنامه‌محور: با الهام از «لولف»، قانونی جامع و فراگیر برای تغییر ساختار بودجه از ردیف‌دستگاهی به ماموریت‌گرا و برنامه‌محور تدوین شود. این قانون باید افق زمانی حداقل چهار ساله برای آماده‌سازی مقدمات و تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی در نظر بگیرد و همه برنامه‌های بودجه‌ای کشور را در قالب ماموریت‌های مشخص (همانند آموزش، سلامت، امنیت، زیرساخت) بازتعریف کند. برای هر برنامه نیز باید حداکثر ۳ تا ۵ شاخص عملکرد کلیدی کمی و سنجش‌پذیر تعریف شود که به اهداف سند چشم‌انداز و برنامه‌های توسعه میان‌مدت و بلندمدت کشور مرتبط باشند.

۲. اصلاح فرآیند تصویب بودجه در مجلس: رای‌گیری بر بودجه به جای تبصره‌ها و ردیف‌های دستگاهی، بر مبنای ماموریت‌ها و برنامه‌ها انجام شود و نمایندگان مجلس بتوانند با رعایت سقف کلی هر ماموریت، توزیع اعتبارات بین برنامه‌های درون آن را اصلاح کنند. همچنین زمان بررسی بودجه باید به گونه‌ای تنظیم شود که بین ارائه لایحه توسط دولت و زمان رای‌گیری نهایی فاصله کافی وجود داشته باشد تا کمیسیون‌های تخصصی فرصت برگزاری جلسات استماع و دریافت پاسخ از وزارتخانه‌ها را پیدا کنند.

۳. ارتقای نقش دیوان محاسبات به ارزیابی عملکرد: با الگوبرداری از تجربه فرانسه، نقش دیوان محاسبات کشور از کنترل صرفا مالی به ارزیابی عملکرد و تایید صحت حساب‌های سالیانه ارتقا پیدا کند. قانونی تصویب شود که دیوان محاسبات را موظف کند هر سال گزارشی از میزان تحقق شاخص‌های عملکردی برنامه‌ها تهیه و همراه با پیشنهادهای اصلاحی به مجلس ارائه کند. این اقدام، قوه مقننه را در نظارت موثر بر مجریه توانمند می‌کند.

۴. حرکت به سوی بودجه‌ریزی چندساله: با توجه به نوسانات شدید درآمدی در ایران، طراحی یک چارچوب مالی میان‌مدت که شامل سقف مخارج کل و بخشی برای یک دوره سه‌ساله باشد، می‌تواند از انبساط‌های ناگهانی بودجه در دوره‌های رونق درآمدی جلوگیری کند و اصلاحات ساختاری را در افق چندساله ممکن کند. این کار مستلزم ایجاد سازوکارهایی برای تعیین سقف مخارج چندساله در قوانین برنامه توسعه و الزام دولت به رعایت مسیر اعلام‌شده است.

۵. آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی و استقرار سامانه‌های اطلاعاتی: تحقق این اصلاحات عمیق، بدون آموزش گسترده مدیران ارشد و میانی دستگاه‌های اجرایی در زمینه بودجه‌ریزی عملیاتی، شاخص‌سازی و گزارش‌دهی عملکرد، امکان‌پذیر نیست. همچنین استقرار سامانه‌های یکپارچه اطلاعات مالی و عملکردی که امکان ارتباط بین اعتبارات، فعالیت‌ها و نتایج را فراهم کنند، از الزامات اساسی این تحول است. تجربه فرانسه نشان می‌دهد که اصلاح نظام بودجه‌ریزی یک فرایند تدریجی و بلندمدت است و باید با رویکردی آزمایشی و پله‌پله در چند دستگاه منتخب آغاز شود.

نظام بودجه‌ریزی فرانسه نشان می‌دهد که اصلاحات اساسی در این حوزه، بیش از هر چیز نیازمند اراده سیاسی قوی، هماهنگی بین قوا و مشارکت فعال کارشناسان است. تغییر از بودجه‌ریزی سنتی به بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد و ماموریت، نه فقط شفافیت و پاسخگویی را افزایش می‌دهد، بلکه کارایی مخارج عمومی را بهبود می‌بخشد و اعتماد عمومی را به نظام مالی کشور بازمی‌گرداند. برای ایران، الگوبرداری موفق از این تجربه، با در نظر گرفتن شرایط بومی و حرکت تدریجی، می‌تواند گامی بلند در جهت اصلاح حکمرانی اقتصادی و کاهش کسری ساختاری بودجه شناخته شود.

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ