از ابهام بنزین تا سناریوهای عبور از ناترازی سوخت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوع بنزین پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «نامعادله بنزین پیچیده‌تر شد» به بحران ناترازی بنزین در ایران و چالش‌های دولت برای مدیریت مصرف و قیمت سوخت پرداخته و نوشته است: «ماجرای عرضه موقت بنزین با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان و توقف آن پس از چند ساعت، بار دیگر بحران ناترازی سوخت و نحوه مدیریت آن را به موضوعی حساس تبدیل کرد. مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است، درحالی‌که تولید داخلی با احتساب پتروشیمی‌ها حدود ۱۲۱ میلیون لیتر برآورد می‌شود و در برخی روزها کسری به ۱۰ تا ۲۰ میلیون لیتر می‌رسد. دولت برای مدیریت این وضعیت سه سناریو عرضه متناسب با تولید، حفظ سهمیه فعلی و فروش مصرف مازاد با نرخ غیر یارانه‌ای، یا بازطراحی نظام توزیع یارانه و اختصاص بخشی از سهمیه به حمل‌ونقل عمومی و مردم را بررسی می‌کند. کارشناسان معتقدند مشکل فقط کمبود تولید نیست و عواملی مانند مصرف بالای خودروها، فرسودگی ناوگان، قاچاق و قیمت پایین سوخت نیز موثرند. واکنش مسوولان به طرح کرمان نشان می‌دهد افزایش قیمت بدون اطلاع‌رسانی، هماهنگی و جلب اعتماد عمومی می‌تواند تبعات اقتصادی و اجتماعی سنگینی داشته باشد.»

روزنامه شرق با عنوان «ابهام بنزین» در گزارش اقتصادی خود به بحران ناترازی بنزین در ایران و چالش‌های سیاست‌گذاری برای مدیریت مصرف سوخت پرداخته و نوشته است: «اعلام شبانه عرضه بنزین با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان، موجی از انتقاد و نگرانی در جامعه ایجاد کرد اما این تصمیم فقط چند ساعت بعد لغو شد. مقام‌های استانی اعلام کرده بودند این نرخ برای بنزین بدون یارانه و با هدف مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق در نظر گرفته شده است. با این حال، معاون رئیس‌جمهور این اتفاق را ناشی از ناهماهنگی دستگاه‌های اجرایی دانست و خواستار برخورد با مسوولان تصمیم‌گیر شد. این ماجرا بار دیگر مساله ناترازی بنزین را برجسته کرد؛ به‌گونه‌ای که مصرف روزانه حدود ۱۳۵ میلیون لیتر، در برابر تولید داخلی حدود ۱۱۲ میلیون لیتر، کشور را به واردات و برداشت از ذخایر وابسته کرده است. کارشناسان ریشه این بحران را علاوه بر قیمت‌گذاری و تورم، در مصرف بالای خودروهای داخلی، انحصار خودروسازان، کیفیت پایین خودروها، ضعف حمل‌ونقل عمومی و سیاست‌های نادرست انرژی می‌دانند. در همین زمینه، برخی نمایندگان نیز اذعان کرده‌اند که اصلاح ساختار صنعت خودرو تاکنون با مقاومت‌های جدی مواجه بوده است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «غافلگیری بنزینی ممنوع!» به شفافیت در سیاست بنزینی و مقابله با ناترازی مصرف و قاچاق سوخت پرداخته و نوشته است: «انتشار خبر عرضه بنزین آزاد ۸۷ هزار تومانی در کرمان، موجی از شایعات و نگرانی در جامعه ایجاد کرد؛ طرحی استانی که کمتر از ۲۴ ساعت بعد متوقف شد. اطلاع‌رسانی نامناسب و نبود شفافیت درباره سیاست‌های بنزینی می‌تواند به اعتماد عمومی آسیب بزند و خاطره تلخ افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۹۸ را زنده کند. طرح کرمان با هدف کنترل مصرف و قاچاق سوخت، کارت‌های آزاد جایگاه‌ها را حذف و سهمیه بنزین ۵۰۰۰ تومانی را افزایش داده بود اما برای مصرف بیش از سهمیه، نرخ آزاد ۸۷ هزار تومان در نظر گرفته شد که دولت مانع اجرای آن شد. در این میان، کارشناسان معتقدند افزایش قیمت به‌تنهایی راهکار پایدار مقابله با قاچاق نیست. همچنین رئیس سازمان بهینه‌سازی انرژی اعلام کرد خودروهای غیراستاندارد داخلی عامل حدود نیمی از شکاف مصرف و تولید بنزین هستند. مصرف روزانه کشور حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که تولید پالایشگاه‌ها حدود ۱۱۲ میلیون لیتر برآورد می‌شود.»

روزنامه ایران با عنوان «سه سناریو برای عبور از بحران بنزین» در گزارش اقتصادی خود به بررسی بحران بنزین در ایران و سه سناریوی دولت برای مدیریت مصرف و جبران کسری بنزین پرداخته و نوشته است: «در طرح آزمایشی کرمان، سهمیه هر کارت ۱۵۰ لیتر بود و مصرف مازاد قرار بود با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان عرضه شود؛ اما به دلیل واکنش‌های منفی و نگرانی درباره کافی نبودن سهمیه، اجرای آن متوقف شد. دولت تاکید کرده که هنوز تصمیمی برای افزایش عمومی قیمت بنزین نگرفته و پیش از اجرای هر طرح، جزئیات آن را چند هفته زودتر اعلام خواهد کرد. سه گزینه اصلی دولت شامل جیره‌بندی بنزین بدون تغییر قیمت، عرضه مصرف مازاد با قیمت تمام‌شده و اختصاص سهمیه به افراد به جای خودروهاست. در سناریوی سوم، بخشی از بنزین برای حمل‌ونقل عمومی و باقی‌مانده میان شهروندان توزیع می‌شود. این تصمیم‌ها در شرایطی مطرح شده‌اند که مصرف روزانه به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده، در حالی که تولید داخلی حدود ۱۲۱ میلیون لیتر است و دولت نگران افزایش بیشتر کسری در آینده است.»

روزنامه جام‌جم در گزارش اقتصادی خود با عنوان «فعلا تصمیمی برای گرانی بنزین گرفته نشده است» به بررسی ناترازی بنزین در ایران و تصمیمات دولت درباره افزایش قیمت و راهکارهای مدیریت مصرف و تامین بنزین پرداخته و نوشته است: «ناترازی بنزین در ایران به یکی از چالش‌های مهم اقتصادی و انرژی تبدیل شده است. مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که تولید پالایشگاه‌ها حدود ۱۱۲ میلیون لیتر و تامین از پتروشیمی‌ها حدود ۹ میلیون لیتر است؛ بنابراین بخشی از نیاز کشور از واردات یا ذخایر راهبردی تامین می‌شود که هزینه ارزی قابل توجهی دارد. با این حال، مسوولان تاکید کرده‌اند که فعلا تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین گرفته نشده است. دولت سه سناریو محدود کردن عرضه به میزان تولید، اختصاص سهمیه مشخص و فروش مصرف مازاد با نرخ غیریارانه‌ای، و توزیع سهمیه میان مردم پس از تامین نیاز حمل‌ونقل عمومی را بررسی می‌کند. کارشناسان معتقدند ناترازی تنها ناشی از افزایش مصرف نیست و عواملی مانند خودروهای پرمصرف، فرسودگی ناوگان، قاچاق و ضعف استانداردهای مصرف سوخت نیز نقش دارند. همچنین افزایش شدید قیمت بنزین می‌تواند پیامدهای تورمی و اجتماعی داشته باشد؛ ازاین‌رو اصلاح مصرف، بهبود کیفیت خودروها و ایجاد سازوکارهای عادلانه‌تر برای توزیع سوخت ضروری است.»