جایگاه ایران در صید و آبزی‌پروری جهان کجاست؟

اقتصاد معاصر؛ آخرین آمار‌های صید و آبزی‌پروری جهان مربوط به گزارش ۲۰۲۴ فائو است که آمار‌های به‌روزشده ۲۰۲۲ را در خود دارد. همچنین آخرین آمار‌های داخلی، مربوط به سالنامه ۱۴۰۱ شیلات است که با زمان گزارش فائو تقریبا مطابقت می‌کند. بر اساس این دو گزارش در سال ۲۰۲۲ تولید مجموع حیوانات و گیاهان آبزی (مجموع صید و آبزی‌پروری) در جهان، شامل ۹۴ میلیون تن حیوانات آبزی، ۹۱ میلیون تن صید، ۳۶.۵ میلیون تن جلبک (شامل جلبک دریایی و ریزجلبک) و ۲۷۰۰ تن صدف و مروارید بوده است.

در ایران، در سال ۱۴۰۱ مجموعا ۷۵۱ هزار تن از محل صید و صیادی تولید شده که هشت‌هزارم (کمتر از یک‌درصد) تولید جهانی از محل صید است. در همین زمان پرورش حیوانات آبزی در ایران ۶۰۱ هزارتن بوده که شش‌هزارم از مجموع تولید حیوانات آبزی جهان را تشکیل می‌دهد. تولید جلبک نیز ۳۲۱ تن بوده که نُه‌هزارم (کمتر از یک‌درصد) از تولید جهانی است.

به تفکیک صید دریایی و داخلی
ایران، در سال ۲۰۲۲ با صید ۷۰۱ هزارتن در دریاها، از این حیث با ۰.۹ درصد از کل ۷۹.۷ میلیون تن صید دریایی جهان، پس از عمان در مقام دوم منطقه و بیست‌وچهارم جهان قرار دارد.

 

همچنین با ۱۱۱ هزار تن از ۱۱.۳ میلیون تن صید جهانی در آب‌های داخلی کشورها، از این جهت پس از مصر و پاکستان در مقام سوم منطقه و جایگاه نوزدهم جهان قرار گرفته است.

 

توسعه صید و آبزی‌پروری ایران
یک دهه پیشتر، یعنی در سال ۲۰۱۴، ترکیب صید و آبزی‌پروری کشور، اینگونه بوده است که مجموع تولید کشور ۹۴۷ هزار تن، با صید ۵۳۶ هزار تن (۵۶.۵ درصد) حاصل از صید جنوب و ۳۹.۶۰۰ هزار تن (۴.۲ درصد) مربوط به صید در شمال؛ همچنین ماهیگیری داخلی (۵۲ هزار تن) و آبزی‌پروری (۳۲۰ هزار تن)، هر دو با هم ۳۷۲ هزار تن (۳۹.۳ درصد) را تأمین کرده‌اند. صید ایران در خلیج فارس و دریای عمان از سال ۱۹۹۸ سه برابر شده و در سال ۲۰۱۴ به ۵۳۶ و در سال ۱۴۰۱ به ۷۱۸ هزار تن رسیده است.

توسعه آبزی‌پروری نیز تنها پس از انقلاب اسلامی و از اوایل دهه ۱۹۸۰ در ایران آغاز شد و رشد آن در کشور بسیار سریع بوده است. آبزی‌پروری در ایران به‌سرعت و به طور پیوسته رشد کرده و از ۲۷ هزار تن در سال ۱۹۹۰ به بیش از ۳۲۰ هزار تن (یعنی ۱۲ برابر) در سال ۲۰۱۴ و نهایتا به ۶۰۱ هزار تن (یعنی ۲۲ برابر) در سال ۱۴۰۱ افزایش یافت. 

کارکنان در هر دو بخش
در سال ۲۰۲۲، در کل جهان حدود ۶۱.۸ میلیون نفر به عنوان کارگر تمام‌وقت، در صید و آبزی‌پروری مشغول به کار بودند. ۳۶ درصد از این تعداد در آبزی‌پروری، ۵۴ درصد در صید، و ۱۰ درصد بین این دو نامعلوم بوده است.

در ایران در سال ۱۴۰۱، بیش از ۲۴۹ هزارنفر در مجموع این دو بخش مشغول به فعالیت بوده‌اند که ۴ هزارم کل اشتغال جهانی است و به طور نسبی نشان از صنعتی بودن این حوزه نسبت به متوسط جهانی است. در این میان، ۱۳۶ هزار نفر در بخش صید و ۱۱۳ هزارنفر در بخش آبزی‌پروری فعال بوده‌اند. 

ناوگان ماهیگیری
نهایتا از مجموع ۱.۱ میلیون شناور ماهیگیری در جهان، حدود ۱۱۶۰۰ فروند، یعنی چیزی بیش از یک‌درصد در اختیار ایران قرار دارد.

 

همانند شاخص‌هایی مانند کل جمعیت و مساحت، در صید و آبزی‌پروری نیز حدود یک‌درصد از ظرفیت فنی و اقتصادی و نیز تولید جهانی در اختیار ایران قرار دارد.