۰۲/خرداد/۱۴۰۵ | ۱۰:۲۴
قیمت طلا و سکه امروز شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵ + جدول تدوین بسته سیاست ارزی‑تجاری در وزارت صمت تداوم معاملات مشکوک در بازار نفت عرضه ۴۸۸ هزار تن محصول در بورس کالا هشدار هواشناسی برای ۲۱ استان سامانه «ساغر» رونمایی شد بازتعریف مسیرهای ترانزیتی ایران با تمرکز بر اوراسیا رویه تعیین ارزش کالاهای کولبری و ملوانی تغییر کرد فرودگاه‌های اهواز و ماهشهر امروز به چرخه عملیاتی بازمی‌گردند آخرین وضعیت جاده‌های کشور امروز ۲ خرداد ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۲ خرداد ۱۴۰۵ قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲ خرداد ۱۴۰۵ فعلاً خبری از اینترنت جهانی نیست آب در تهران جیره‌بندی می‌شود؟ خسارات سنگین سیل در حاتای ترکیه طرح بازگشت به اشتغال کارگران بیکارشده در جنگ کلید خورد بورس انرژی به استقبال نخستین صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی می‌رود اعزام تیم ملی فوتبال ایران از طریق ناوگان جمهوری اسلامی ایران رکوردشکنی قیمت بنزین در آمریکا با انسداد تنگه هرمز تا تابستان وکیل پژمان جمشیدی از رسانه‌ها شکایت می‌کند نان گران شد؟/ جزییات جدید از تغییر قیمت نان در نانوایی‌ها رفع تعرض از ۱۱۶ هکتار زمین دولتی در اردیبهشت امسال ابلاغ سهمیه ۱۳۰ همتی وام اشتغال خرد و خانگی به بانک‌ها توضیحات بانک مرکزی در باره یک خبر بخشنامه گمرک درباره پذیرش ضمانت نامه تا پایان شرایط اضطرار افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ به بن‌بست خورد؟ زمان واریز یارانه نقدی اردیبهشت اعلام شد صعود ۴۴ هزار واحدی شاخص کل و غلبه قاطع صف‌های خرید تمدید طرح مشارکت در تولید ایران‌خودرو شروع پرواز‌های مستقیم هواپیمایی جمهوری اسلامی از ساری و گرگان به مشهد و بالعکس جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ جدول قیمت گوشی شیائومی امروز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا ۳۰ اردیبهشت قیمت روز گوشی ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ درخواست افزایش‌قیمت دوباره لبنیات روی میز سازمان حمایت واردات ۹ هزار دستگاه خودرو خارجی به کشور از ابتدای امسال بازار موتور قفل شد؛ از موتورسیکلت ۲ میلیاردی تا قطعات فیک پرداخت ۵۰ درصد مطالبات گندمکاران به زودی نوری قزلجه: صنعت زنبورداری در تامین امنیت غذایی جهان موثر است محدودیت‌های ترافیکی از ۲۹ اردیبهشت تا ۲ خرداد اعلام شد هشدار توانیر به پرمصرف‌ها: یا خورشیدی نصب کنید یا با محدودیت و قطع برق روبه‌رو می‌شوید وزیر نیرو: در تهران ۳۷ درصد از نظر بارشی عقب هستیم سهمیه بانک ها برای وام ازدواج و فرزندآوری ابلاغ شد قیمت جهانی نفت امروز ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ زمان ثبت نام سایپا+ شرایط و نحوه ثبت نام قیمت جهانی طلا امروز ۳۰ اردیبهشت کشف ماینر غیرمجاز در یک طلافروشی در غرب تهران عرضه خودروهای خارجی واقعی باشد وضعیت تردد در جاده‌های کشور امروز ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ واردات مواد اولیه پتروشیمی و پلیمری از طریق رویه ملوانی مجاز شد قیمت جدید شیر خام ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان شد افزایش ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر به ۱۱ هزار مگاوات تا پایان تابستان کاهش قیمت شمش در حراج جدید؛ معاملات به مرز نیم‌تن رسید لایحه مدیریت و مولدسازی املاک دولت در آستانه نهایی شدن به‌روزرسانی سقف بهینه‌سازی کد تعرفه‌های وزارت صمت تسهیل ثبت‌نام بیمه بیکاری در ۵۰۰۰ پیشخوان دولت ابلاغ تمدید ورود موقت خودرو و ماشین آلات راهسازی ارزش معاملات خرد در روز بازگشایی بورس ۱۷ همت شد قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارش هواشناسی امروز ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ کاهش نسبی دمای هوا در نیمه شمالی کشور ارسال پیشنهاد تمدید خودکار قراردادهای اجاره به سران قوا ثبت‌نام ایران‌خودرو چهارشنبه هم ادامه دارد اعمال محدودیت برای مشترکان پرمصرف پایتخت از ابتدای خرداد پایان غیرمنتظره بورس امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ صادرات چای مجاز شد ابلاغ دستورالعمل وام ۵۰۰ میلیونی مسکن روستایی به بانک‌ها قیمت روز گوشی ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ نشست اکو در تهران برگزار شد ثبات قیمت برنج در بازار/ با متخلفان در شبکه توزیع برخورد می شود خبر مهم از افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیک جدول زمان‌بندی واریز حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ایمیدرو مجاز به وصول مطالبات معادن شد سقف خسارت بیمه ساختمان‌ها ۳۰ درصد افزایش یافت خبر جدید درباره زمان افزایش حقوق بازنشستگان + جزییات پزشکیان: اقدامات وزارت نیرو در حفظ پایداری شبکه آب و برق کم‌نظیر بوده است یک‌فوریت تردد رایگان با مترو و بی‌آرتی تصویب شد لیست قیمت خرید مسکن در منطقه ۲ تهران + جدول قیمت جهانی نفت امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز حراج جدید شمش طلا از ساعت ۱۴ امروز نان سنتی گران می‌شود؟/ این نانوایی‌ها تغییر قیمت دارند؛ مزد شاطرها چقدر است؟ وزیر کشاورزی: مطالبات گندمکاران به زودی پرداخت می شود بانک مرکزی: در جنگ روزانه ۵۰ میلیون تراکنش بانکی انجام می‌شد اعلام زمان دقیق پرداخت حقوق اردیبهشت بازنشستگان ساعت فعالیت فرودگاه‌های بین‌المللی مهرآباد و امام افزایش یافت امکان مجدد ثبت‌نام در طرح فروش مشارکت در تولید افزایش دوباره قیمت سوخت در هند در پاسخ به جنگ ایران قیمت جهانی طلا امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ وصول بیش از ۱۳۹ همت مالیات معوق و مطالبات دولتی از بدهکاران مالیاتی کشور فهرست ۲۱۱ نماد بدون محدوده نوسان، در معاملات امروز نحوه فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری در بازگشایی بازار سهام ابلاغ ضوابط و تکالیف مربوط به پرداخت حقوق و مزایای کارکنان اعلام زمانبندی جدید معاملات بورس شروط پرداخت وام تا ۲۰۰ میلیون تومانی به سهامداران حقیقی قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو سه شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ همه آنچه باید درباره بازگشایی بورس بدانیم دولت خیال بازنشستگان را راحت کرد افزایش‌های پی‌درپی قیمت لبنیات تکلیف افزایش قیمت بنزین روشن شد تلاش برای تکرار کاهش پیک بار در تابستان ۱۴۰۵ پذیرش ضمانت‌نامه بانکی برای مالیات ارزش افزوده واردات کالای اساسی آیا افزایش اعتبار کالابرگ به خردادماه می‌رسد؟ برنامه وزارت نیرو برای مهار مصرف برق و توسعه انرژی‌های جایگزین یک حساب سرانگشتی و طرحی که سورپرایز سال برای سرمایه گذاران شد! خبر فوری وزارت کار درباره واریز یارانه جدید دولت/ مشمولان چه کسانی هستند؟ درصد و رقم افزایش حقوق بازنشستگان رسما منتشر شد آغاز بیمه سهام در بازار سرمایه؛ شرط دریافت سود ۳۰ درصدی چیست؟ تاریخ برگزاری مرحله جدید حراج شمش طلا قیمت بنزین آمریکا از مرز جدید عبور کرد حدود ۱۷۰۰ همت درامد مالیاتی در سال ۱۴۰۴ وصول شد قیمت روز گوشی ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ دولت هند واردات نقره را محدود کرد پرشدگی سد‌های ایران به ۶۶ درصد رسید ۳۷۰ قلم کالای جدید مشمول واردات بدون انتقال ارز شد عوامل تعیین قیمت خودرو؛ روایتی از یک معادله پیچیده سقف معافیت مالیات برای مستغلات اشخاص فاقد درآمد ۲۸۰ میلیون تومان شد جزئیات بازگشایی بورس؛ ممنوعیت فروش بازارگردان‌ها تا ۱۵ خرداد قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین گرفته نشده است جزئیات شبکه فرار مالیاتی ۵ هزار میلیارد تومانی وقتی ۲ درصد مشترکین، ۱۰ درصد برق کشور را می‌بلعند هشدار سخنگوی آبفای تهران: سدها هنوز به ذخیره مطمئن نرسیده‌اند واریز اعتبار مرحله اول طرح یسنا به حساب سرپرستان خانوار + مبلغ و جزییات آب معدنی بدون تنش قیمتی؛ عرضه در وضعیت پایدار سهمیه دلار بانکی را در چند مرحله می‌توان خرید؟ جزئیات جدید از افزایش حقوق بازنشستگان نرخ رهن و اجاره آپارتمان در جنوب تهران قیمت روز گوشی ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ روابط اقتصادی ایران و پاکستان عمیق‌تر می‌شود بیمه مرکزی: خسارت ۶۷۵۰ خودروی آسیب‌دیده از جنگ رمضان پرداخت شد لیست جدید کالاهای مشمول واردات کولبری و ملوانی ابلاغ شد تغییر مسیر واردات به بنادر شمال و مرزهای زمینی مودیان برای ۶ تکلیف مالیاتی تا پایان اردیبهشت‌ماه مهلت دارند قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ استفاده از پنل‌های خورشیدی برای کاهش تبخیر مخازن سدهای ایران «بله» دوباره قطع شد افزایش مبلغ کالابرگ به خردادماه می‌رسد؟ قیمت روز گوشی ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ سقف معافیت مالیاتی رسانه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی-هنری ۹۶۰ میلیون تومان شد بانک‌های بی‌انضباط در خلق نقدینگی جریمه می‌شوند رفع محدودیت‌ صادرات محصولات پتروشیمی و فولادی در ماه ها آتی تمام گمرک‌های عراق به‌روی ایران باز شد آغاز فعالیت شعب بانک‌ها از ۷ صبح تا ۱۳ پیگیری مجلس برای ابلاغ وام اشتغال مددجویان به بانک‌ها برنامه‌ریزی ایران برای تجارت ۱۰ میلیارد دلاری با پاکستان پزشکیان: وزارت جهاد تمان توانش را برای کنترل قیمتها به کار بگیرد گمرک فهرست جدید کالاهای کشاورزی مجاز به صادرات را ابلاغ کرد صدور گواهی ماده ۱۸۶ قانون مالیاتی پرونده‌های دارای بدهی قطعی سقف جدید تعرفه پیامک فارسی و انگلیسی تصویب شد فاز بعدی طرح اعتبار ملی ایرانیان به زودی اجرایی می‌شود ممنوعیت قیمت‌گذاری دستوری به رسمیت شناخته شده؛ حفظ اشتغال و معیشت بازنشستگان در حال پیگیری است پزشکیان: اجازه فشار بر معیشت به‌بهانه جنگ را نمی‌دهیم هشدار قرمز اتاق اصناف درباره سیمان زمان ترخیص کالا‌های اساسی به ۵۲ ساعت در دوره جنگ کاهش یافت جزئیاتی از پیش‌شرط‌ها و خطوط قرمز ایران در مذاکرات سخنگوی وزارت خارجه: تهدیدهای آمریکا خللی در عزم ایران ایجاد نمی‌کند گزارش سرلشکر عبداللهی به آیت‌الله خامنه‌ای درباره آمادگی نیروهای مسلح جزییات جلسه وبیناری امروز مجلس درباره گرانی‌ها پزشکیان: با تجمیع همه ظرفیت‌ها از مرحله بازسازی نیز با موفقیت عبور خواهیم کرد تعرفه هر دقیقه مکالمه با تلفن همراه چقدر است؟ وصول ۵۶ میلیون دلار مطالبات ۱۵ ساله شرکت نفت سپاهان جهش قیمت موبایل، تورم ارتباطات را به اوج رساند+ جدول توضیحات مهاجرانی درباره اینترنت پرو روسیه برای بنیانگذار تلگرام احضاریه‌ فرستاد قیمت بیت‌کوین پایدار شد فهرست آدرس مستقیم برخی سایت‌های پرکاربرد در روزهای محدودیت اینترنت افزایش ۱۸ درصدی تعرفه بسته‌های اینترنت از امروز بیانیه شرکت کروز درباره ادعاهای کذب برخی رسانه‌ها کاهش ۱۶ همتی زیان انباشته با اجرای بخشی از حکم قضایی و اصلاح دفاتر گام نوین کشتیرانی والفجر در هوشمندسازی خدمات مسافری؛ تمرکز بر صدای مسافر و ارتقای تجربه سفرهای دریایی ایران زمین در مسیر بازآرایی سودآوری / روایت رشد عملیاتی در بطن اعداد پیشبرد ۵۰ پروژه توسعه‌ای و پیشران در چادرملو کشتیرانی رتبه اول گروه حمل و نقل را بین ۱۰۰ شرکت برتر کسب کرد ارزش پرتفوی بورسی حکشتی ۴۲ درصد رشد کرد ثبت فروش ۸.۵ همتی در ماه نخست سال مالی جدید «کچاد» جزئیات اقدام حمایتی دولت برای جبران خسارت کسب و کارهای دیجیتال دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
سیاست و اقتصاد اقتصاد سیاسی
۱۵:۰۱ ۱۴۰۳/۰۷/۱۴
پرونده «دشت مغان» _ شماره ۸

فروپاشی سازمان اجتماعی عشایر مغان، در دوره قاجار

با انعقاد دو معاهده ترکمانچای و گلستان، سازمان اجتماعی جامعه شاهسون دچار شکستی عمیق شد. طی بیش از یک سده پس از آن، شاهسون‌ها به انحاء مختلف کوشیدند که این شکست را ترمیم کنند، اما هرچه بیشتر پیش رفت، شرایط بیشتر به ضرر آنها تمام می‌شد.
فروپاشی سازمان اجتماعی عشایر مغان، در دوره قاجار
کد خبر:۴۰۷۷

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ پیشینه تمدنی دشت مغان، از سده‌های پیش از میلاد تا اوایل دوره قاجار بررسی شد. دیدیم که سلحشوران شاهسون در جنگ‌هایی که بین قاجار و روس و عثمانی درگرفت، نقشی کلیدی ایفا کردند؛ اما به رغم رشادت‌های آنان، در اثر ضعف دولت مرکزی، نتیجه به ضرر کشور و به ضرر اهالی مغان تمام شد. یادداشت زیر، به اتفاقات مهیبی پرداخته، که پس از دو عهدنامه ایران و روس برای مردم نجیب و اصیل این دشت زرخیز رقم خورده است.

 

از همین پرونده بیشتر بخوانید:

 

در پی دو معاهده گلستان و ترکمانچای، کوچ‌نشینی این طوایف، تا ابتدای زمان پهلوی، برای حکومت مرکزی یک چالش به‌شمار می‌رفت. پس از دو معاهده با طرف روس، این موضوع مورد توافق دوطرف بود که شاهسون‌ها برای عبور از مرز مشکلی نداشته باشند، چه اینکه ضعیف شدن کوچ‌نشینان از حیث اقتصادی، و برهم‌زدن نظم اجتماعی و فامیلی این جامعه، به بروز بزهکاری و انواع شورش‌های محلی منجر می‌شد؛ به همین سبب هم دولت ایران و هم قفقاز توافق داشتند که این عشایر، زندگی سنتی خود را با عبور از مرز ادامه دهند.

 

طرفه است که پس از این شکست‌های ناعادلانه، عشایر مغان خود را ملتزم به اجرای توافقنامه‌ای که در اثر خیانت ننگین درباریان قاجار با روس منعقد شده بود نمی‌دانستند؛ از طرف دیگر سازمان اقتصادی آنان و منابع معیشتی آنان نیز دچار مخاطره شده بود؛ ضمن اینکه نسبت‌های فامیلی عشایر این طرف و آن طرف ارس، و جدایی این عشایر از اقوامشان نیز عامل دیگری برای سرکشی و ستیزه با این بی‌عدالتی آشکار بود. به همین دلایل، نوعی نهضت مقاومت راه افتاد، که مقاومت مستمر و شدیدی در برابر مرزداران روسی نشان داد. به همین جهت است که کتب روسی و انگلیسی و برخی مورخان اروپایی و همچنین مورخان غرب‌گرای ایرانی از این کنش شاهسون‌ها با عنوان غارتگری یاد کرده‌اند، که اصلا درست و منصفانه نیست. میرنبی عزیززاده در این‌خصوص می‌نویسد:

 

هدف نهضت مقاومت، استرداد اراضی از دست رفته شاهسون‌ها در مغان و اجرای حداقل تعهدات روسیه درخصوص اجازه ورود عشایر به مراتع قشلاقی در شیروان و آران و مغان مرکزی بود... این نهضت در تاریخ معاصر ایران به علت نفوذ افکار و اندیشه غربگرایان و تاثیر گزارش‌های مغرضانه مراکز اطلاعاتی و پژوهشی روسیه و کشور‌های غربی بسیار مظلوم واقع شده و با اتهام‌هایی، چون اشرار، غارتگر و آشوبگران مرزی از سوی برخی مورخان ایرانی نیز مواجه شده‌اند. (1)

 

این یک اعتراض عملیاتی علیه ستم و بیداد روسیه و ضعف و وادادگی دولت قاجار بود. پس از پایان جنگ‌های منظم ایران و روس شاهسون‌ها نهضت مقاومت عشایر شمال‌غرب را راهبری کردند و بیش از یکصد سال آرامش و راحتی اشغالگران روسی را بر هم زدند؛ اگرچه در همین اثنا از جانب دربار فاسد و ناتوان قاجاری نیز مورد بی‌مهری و غضب و حتی تنبیه قرار می‌گرفتند. نقطه پایان فعالیت این نهضت مقارن با ظهور رضاخان پهلوی و قلع و قمع عشایر بود. از این تاریخ به بعد مرز‌های تحمیلی روس‌ها در عهدنامه ترکمانچای به اجبار از سوی مردم منطقه نیز به رسمیت شناخته شد.

 

کاهش نفوس شاهسون در قحطی دهه ۱۲۵۰

در ایران طی دو سده اخیر، سه قطحی بزرگ رخ داده است: در دهه ۱۲۵۰، در سال‌های ۱۲۹۶ الی ۱۲۹۸ و نهایتا ۱۳۲۰ الی ۱۳۲۲ شمسی. اولین آنها در زمان ناصرالدین شاه، رخ داد؛ تلفات ناشی از این موج قطحی در ایرانِ ۱۰ میلیونی آن زمان را تا سه میلیون نفر ذکر کرده‌اند. البته تلفات در تمام مناطق ایران یکسان نبود و برخی مناطق کمتر و برخی بیشتر دچار مشکل شدند. جامعه شاهسون از این قطحی و متعاقب آن همه‌گیری وبا، آسیب جدی دید. در سال ۱۲۵۴ و پنج سال بعد از برآورد اول اوگرانوویچ (کمیسر مرزی روس در مغان) از جامعه شاهسون، او برآورد خود را از نفوس شاهسونان به نصف، یعنی ۶ هزار خانوار کاهش داده است. در این زمان تقریبا نیمی از اموال جامعه شاهسون نیز از بین رفت. بخش قابل‌توجهی از گاو، شتر، اسب، قوچ و میش مردند؛ یک‌سوم خانوار‌های شاهسون تهیدست شدند، بسیاری از گرسنگی و وبا مردند و بخشی از آنها برای یافتن غذا در روستا‌های اطراف پراکنده شدند. مستشرقی به نام فون تیلمان (von Thielmann) با عبور از اردبیل در مهر ۱۲۵۱، با چند گروه از عشایر شاهسون برخورد کرده و آنها را «بسیار ژنده پوش» توصیف می‌کند. این وضع حدود یک دهه با فراز و فرود‌هایی ادامه داشت. زمستان ۱۲۵۷ دوباره قحطی وحشتناک در آذربایجان حاکم شد و در مواقعی نان بسیار کمیاب و گران‌قیمت شد. یورش و سرقت و جنایت افزایش یافت بطوری‌که مارکوف، مامور سیاسی روسیه، می‌نویسد در سال ۱۲۶۲ به میزان ۳۵۵۰۰ روبل از ایرانیان برای اتباع روسیه غرامت دریافت کرده است. (2)

 

با بروز شرایط ناهنجار اجتماعی پس از قحطی ۱۲۵۰، فشار برای بستن مرز از سوی روسیه شدت گرفت. در ابتدای بهار ۱۲۶۳ شمسی (مارس ۱۸۸۴ میلادی) به طوایف شاهسون دستور داده شد زندگی کوچ‌نشینی را ترک کرده و یکجانشین شوند. این دستور طبعا با مقاومت‌های جدی مواجه شد. اما نهایتا چندصد خانواری که در این سال از مرز عبور کردند، با قوه قهریه به سرزمین‌های خود بازگشتند و پرونده کوچ‌روی فرامرزی شاهسون‌ها در این مقطع تا حدود زیادی بسته شد: «شاهســون‌های دشت مغان، از بزرگترین گروه‌های ایلی ایران، پس از بسته شدن مرز‌های ایران و روس در سال ۱۲۶۲ هجری شمسی (۱۳۰۲ ق / ۱۸۸۴ م) دشت مغان در جنوب رود ارس را برای قشلاقات، موقعیت و دامنه‌های کوه سبلان را برای ییلاقات خود انتخاب کردند.» (3)

 

در این شرایط، لاجرم بخش قابل‌توجهی از شاهسون‌ها در شمال مرز باقی ماندند. سیدلیتز بیست‌ویک روستا را در نواحی تالش، سالیان، شیروان و باکو فهرست می‌کند که بطور کامل یا جزئی توسط عشایر شاهسون برای سکونت انتخاب شده بودند. عشایر شاهسونی که در تالش مستقر بودند، ملیت روسی را انتخاب کردند، اگرچه برخی از آنها در ماه‌های تابستان همچنان به خاک ایران می‌آمدند. (4)

 

شاهسون‌ها و مخالفت با مشروطه انحراف یافته 

مخالفت شاهسون‌ها با مشروطه دو دلیل مهم داشته است: اول ساختار ایلیاتی شاهسون‌ها و اینکه این نظم جدید را مباین با آداب و رسوم چندهزارساله خود می‌دیدند؛ و دوم و مهمتر اینکه بستگی قوی شاهسون‌ها با سادات و علما، و در نقطه مقابل اسائه ادب و کشتار مشروطه‌خواهان نسبت به این افراد، موجب شد شاهسون‌ها با مشروطه‌خواهان شدیدا مخالفت کنند، تا جایی که ستارخان پس از تسخیر کوتاه‌مدت اردبیل، ناچار شد این شهر را ترک کند و بگریزد. مطابق مستندات تاریخی رفتار مشروطه‌خواهان در اردبیل، شبیه همان شرایطی بوده که مشروطه‌خواهان تهران با آیت‌الله شهید فضل‌الله نوری داشته‌اند. در یکی از تلگراف‌های رهبران عشایر اردبیل، خلخال، مشکین و مغان در آستانه جنگ با ستارخان در اردبیل به شاه مخابره شده، آمده است:

 

مدتی است این مشروطه‌طلبان بنای بلوا و قتل و غارت گذاشته اول چقدر از آقایان و سادات تبریز را به قتل رسانیده و خانه ایشان را غارت کردند و از آنجا در اردبیل چند نفر سادات و آقایان را کشتند و تمام دار و ندار آنها را بردند و مجتهد که نایب امام است در تهران، چند نفر مجتهد و آقایان را به قتل رسانیدند. اینها با ارامنه و گرجی همدست شده از اول علما و سادات را کشتند. اگر آنها مذهب داشتند علما و سادات چه تقصیری دارد؟ کلیه خیالشان در قطع ریشه ماست. در این صورت متجاوز از چهار کرور نفوس و عموم خوانین و روسای قراجه‌داغ و عموم بیگ‌زادگان و روسای قوجه‌بیگلو به کدخدایان طوایف شاهسوند متفق‌القول شده ان‌شاءالله شرح حال عموما به طرف اردبیل حرکت کرده تا جان در بدن داریم نخواهیم گذشت کسی در هیچ جا اسم مشروطه ببرد من در خدمتگزاری در راه پادشاه خودمان مضایقه نداشته و جان و مال خودمان را تصدق کرده است اطاعت تجاوز نداریم محض اطلاع خاطر اقدس ملوکانه ارواحنا فداه عرض شد. (5)

 

در دوره ۲۰ ساله مشروطه، نابسامانی و ضعف حکومت مرکزی علاوه بر ایجاد مشکلات داخلی موجب شد روس‌ها مکررا به مرز‌های ایران و سرزمین شاهسون‌ها حمله کنند، و این نیز خود بر مصائب اهالی دشت مغان می‌افزود. 

 

جمع‌بندی

تاریخ اهالی مغان در دوره قاجار به دلیل روحیه وطن‌پرستی و همچنین بستگی‌های عمیق عشیره‌ای و نیز بخصوص پایبندی‌ها و التزامات مذهبی و ارادت به علما بسیار قابل توجه است. شاهسون‌ها با هیچ یک از تغییرات در دوره مدرنیته همراهی نکردند؛ همچنین با حکومت مرکزی به دلیل تغییرات و چرخش بنیادینی که به سمت مدرنیته داشت، زاویه داشتند. بطور خلاصه، جنگاوری ایشان در جنگ با روس و عثمانی، محنت‌های ناشی از مرزنشینی در زمان ضعف حکومت مرکزی، انفصال و جدایی آنان از افراد هم‌خون‌شان و نیز متحمل شدن ضربات سخت اقتصادی در اثر مرزبندی جدید سیاسی، درگیری با قحطی، و مقاومت در برابر مشروطه، ارمغان دوره قاجار برای مردمان مظلوم و مقاوم این سرزمین زرخیز بوده است.

-----------------

پی‌نوشت

(1) میرنبی عزیززاده. تاریخ دشت مغان. موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. ۱۴۰۰. چاپ پنجم. صص ۲۰۰ الی ۲۰۲

(2) Tapper, Richard Lionel (1997). Frontier nomads of Iran : a political and social history of the Shahsevan. Cambridge, U.K. ; New York, NY, USA : Cambridge University Press Collection – p:175,206

(3) محمدمهدی مرادی خلج، محمد کشــاورز و شــهرام یوسفی‌فر، بررسی تأثیرات عوامل سیاسی در تغییرات سرزمینی ایل شاهسون در دورۀ قاجاریه تاریخ‌های محلی ایران، دورۀ ۶، ش ۱۱ (پاییز و زمستان ۱۳۹۶)، ص ۲۰۵ 

(4)- Seidlitz (1879:498) ; cf. Ismail-zade (1960) , and see further below.

(5) عزیززاده. ص ۲۱۵

برچسب‌ها:
مغان دشت مغان کشت و صنعت مغان
اخبار مرتبط
هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ