اعتصابات در انتظار اسراییل

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ درگیری مداوم میان اسرائیل و حماس، به ویژه جنگ اخیر که در اکتبر ۲۰۲۳ شعله‌ور شد، تاثیر عمیق و مخربی بر اقتصاد اسرائیل داشته است. هرچند تلاویو با درگیری‌های مختلف بیگانه نیست اما وضعیت کنونی به دلیل شدت آن و پیامد‌های اجتماعی-سیاسی خاصی که به همراه دارد، منحصر به فرد است.

این جنگ نه تنها تلفات انسانی قابل‌توجهی به بار آورده، بلکه بخش‌های کلیدی اقتصاد را فلج کرده، بازار کار را مختل ساخته و بی‌ثباتی سیاسی در اسرائیل را تشدید کرد. فرسایشی شدن جنگ در غزه در ماه‌های اخیر باعث افزایش بیش از پیش فشار‌ها بر دولت نتانیاهو شده است.

روز یکشنبه پس از کشته شدن شش گروگان اسرائیلی، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، خواهان اعتصاب سراسری و جلسه ویژه کنست درباره آتش‌بس و تبادل اسرا شد.

وی همچنین گفت: «بنیامین نتانیاهو و کابینه مرگ تصمیم گرفتند، ۶ اسیری را که در غزه زنده بودند نجات ندهند. هنوز اسرای زنده‌ای در غزه هستند و هنوز امکان رسیدن به توافق وجود دارد اما نتانیاهو به دلایل سیاسی، تمایلی به این کار ندارد. اسرائیل درحال فروپاشی است و محال است این وضعیت به این نحو ادامه یابد.»

این اعتصاب که با هدف فشار بر دولت برای آزادسازی گروگان‌های نگهداری شده در غزه و پایان جنگ غزه انجام می‌شود، تهدیدی برای متوقف ساختن کامل اقتصاد است. با پیوستن کارکنان بخش دولتی و شرکت‌های بزرگ به این اعتصاب، زیان‌های اقتصادی در اسرائیل می‌توانند چشمگیر باشند. این اعتصاب نه تنها اعتراض به نحوه مدیریت دولت در بحران گروگان‌ها و جنگ سات، بلکه بیانگر نارضایتی عمومی از تاثیرات اقتصادی جنگ نیز است.

کاهش تولید و رشد اقتصادی، آورده جنگ برای اسرائیل 

جنگ اخیر غزه باعث کاهش شدید تولید ناخالص داخلی (GDP) اسرائیل شده است. بانک مرکزی اسرائیل در هفته‌های اخیر پیش‌بینی‌های رشد خود را به طور قابل‌توجهی کاهش داده و انتظار کاهش حدود ۵ درصدی تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۴ را دارد. این در حالی است که پیش‌بینی اولیه، رشد ۳.۵ درصدی بود.

این کاهش قابل‌توجه به تاثیر مستقیم جنگ بر بخش‌های مختلف اقتصادی مانند گردشگری، تولید و خدمات و همچنین تاثیرات غیرمستقیم ناشی از افزایش عدم اطمینان و کاهش اعتماد مصرف‌کننده و سرمایه‌گذار به اقتصاد نسبت داده می‌شود.

این جنگ همچنین تجارت را مختل کرده و صادرات در سه‌ماهه آخر سال ۲۰۲۳ به تنهایی ۱۲ درصد کاهش یافته است. درگیری مداوم باعث شده تا کسب‌وکار‌های اسرائیلی به ویژه مشاغلی که به بازارهای بین‌المللی وابسته هستند، به سختی حیات خود را حفظ کنند. این مسئله منجر به کاهش درآمد و فرصت‌های شغلی شده و فشار بیشتری بر اقتصاد وارد کرده است.

بخش گردشگری که یکی از ارکان مهم اقتصاد اسرائیل است، به شدت از این درگیری آسیب دید. در سال ۲۰۲۲، اسرائیل توانست بیش از ۴.۵ میلیون گردشگر را جذب کند که نزدیک به ۸ میلیارد دلار به اقتصاد این کشور کمک کرد. با این حال، پس از جنگ غزه، از رونق گردشگری کاسته شده و لغو پرواز‌ها از ۷۰ درصد فراتر رفته و رزرو‌های جدید نیز به شدت کاهش یافته است. بر اساس آمار، درآمد اسرائیل از صنعت توریسم در سال ۲۰۲۳، از حدود ۱.۴ میلیارد دلار در سه ماهه سوم به حدود ۴۶۴ میلیون دلار در سه ماهه آخر کاهش یافت. هتل‌ها، رستوران‌ها و سایر کسب‌وکار‌های وابسته به گردشگری مجبور به تعطیلی یا کاهش چشمگیر فعالیت‌های خود شده‌اند که این امر به بیکاری گسترده‌ای منجر شده است.

از طرف دیگر بخش تولید، به ویژه صنایعی که در جنوب اسرائیل واقع شده‌اند، به شدت تحت تاثیر این درگیری قرار گرفته‌اند. کارخانه‌ها یا تعطیل شده‌اند یا به دلیل نگرانی‌های امنیتی و کمبود نیروی کار با ظرفیت کاهش‌یافته فعالیت می‌کنند. همچنین برخی از بخش‌ها مانند منسوجات و فرآوری مواد غذایی با کاهش تولید روبه‌رو شده‌اند. این کاهش به صورت زنجیروار بر صادرات تاثیر گذاشته و کسری تجاری را تشدید کرده است.

صنعت فناوری پیشرفته اسرائیل که اغلب به عنوان ستون فقرات اقتصاد شناخته می‌شود نیز از اثرات جنگ در امان نمانده است. اگرچه این صنعت کمتر از اختلالات فیزیکی تاثیر پذیرفته اما با چالش‌های قابل‌توجهی از جمله کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران، اختلال در همکاری‌های بین‌المللی و جابه‌جایی نیروی کار ماهر مواجه شده است.

بی‌ثباتی سیاسی و عدم اطمینان اقتصادی

این جنگ همچنین بی‌ثباتی سیاسی در اسرائیل را افزایش داده که به نوبه خود به عدم اطمینان اقتصادی دامن زده است. دولت نتانیاهو به دلیل نحوه مدیریت درگیری، به ویژه ناتوانی در آزادسازی گروگان‌ها و عدم توانایی در حفاظت از جان غیرنظامیان، مورد انتقاد قرار گرفته است. این امر منجر به اعتراضات گسترده و درخواست‌هایی برای تغییر در رهبری شده و جامعه‌ای که از قبل هم دو دسته بود را بیشتر دو قطبی کرده است.

بی‌ثباتی سیاسی تاثیر مستقیمی بر اقتصاد داشته، زیرا عدم اطمینان درباره آینده دولت، برنامه‌ریزی بلندمدت کسب‌وکار‌ها را دشوار کرده است. سرمایه‌گذاری در اسرائیل کاهش یافته و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) در سه ماهه اول سال جاری میلادی به ۱.۲ میلیارد دلار کاهش یافت که ۵۶ درصد نسبت به سه ماهه چهارم سال ۲۰۲۳ کاهش داشته و به کمتر از یک چهارم میانگین سه ماهه سه سال قبل رسیده است.

در پایان باید تاکید کرد که جنگ غزه تاثیرات ویرانگری بر اقتصاد اسرائیل داشته و تمامی بخش‌ها را تحت تاثیر قرار داده و آسیب‌پذیری‌های موجود را تشدید کرده است. کاهش تولید و رشدی اقتصادی، اختلال در صنایع کلیدی و افزایش بیکاری تنها بخشی از پیامد‌های اقتصادی این درگیری است. وقوع اعتصابات کارگری که ناشی از مدیریت دولت در بحران گروگان‌ها و عدم موفقیت در برقراری آتش‌بس است، تهدیدی جدی برای تشدید بحران اقتصادی محسوب شده و ممکن است به توقف کامل اقتصاد منجر شود. ترکیب بی‌ثباتی سیاسی، عدم اطمینان اقتصادی و نارضایتی اجتماعی، چالش جدی را برای بازسازی اقتصاد اسرائیل به همراه دارد.